ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Τα πρώτα σύμβολα γραφής και οι σφραγίδες της Θηρασίας: Μια ανακάλυψη για την πρωτογραφή του Αιγαιακού Πολιτισμού
Νέες αρχαιολογικές έρευνες φωτίζουν τα πρώτα βήματα της γραφής στον Αιγαιακό χώρο, πριν από 4.500 χρόνια. Συγκεκριμένα, μελέτη που πραγματοποίησαν ο δρ Μηνά Τσικριτσής, ερευνητή Αιγαιακών γραφών, και ο δρ Αδαμάντιος Σάμψων, αρχαιολόγος καθηγητής, δύο αρχαίων σφραγίδων σε πιθάρι από τη Θηρασία (μικρό νησί δίπλα στη Σαντορίνη) αναδεικνύει πιθανές πρωιμότερες μορφές γραφής, αλλά και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την οργάνωση της εποχής. Συμπληρωματικά οι επιγραφές αυτές έρχονται να επιβεβαιώσουν την έρευνα των Α. Σάμψων- Μ. Τσικριτσή, η οποία δημοσιεύτηκε πριν δύο χρόνια και παρουσιάστηκε από το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τι ανακάλυψαν οι ερευνητές;
Στον οικισμό της Κοίμησης στη Θηρασία, βρέθηκε ένα μεγάλο πιθάρι με δύο διαφορετικά σφραγίσματα στη λαβή του, τα οποία ονομάστηκαν THS.1 και THS.2. Τα σφραγίσματα αυτά έγιναν πριν ψηθεί το αγγείο, με πηλό από τη Νάξο, γεγονός που υποδηλώνει εμπορικές ή πολιτισμικές επαφές μεταξύ των νησιών, αλλά και την ανάδειξη της πρώτης γραφής κατά την Πρωτοκυκλαδική ΙΙ περίοδο (2700-2300 πΧ).
– Η σφραγίδα THS.1 φέρει σύμβολα διατεταγμένα σε τρεις σειρές. Μερικά από αυτά μοιάζουν με σύμβολα από τα Κρητικά Ιερογλυφικά, μια γραφή που χρησιμοποιήθηκε αργότερα στην Κρήτη. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι μπορεί να αναφέρεται στον ιδιοκτήτη του πιθαριού ή στο περιεχόμενό του. Τα τέσσερα σύμβολα από την πρώτη γραμμή Α, δυο από τη δεύτερη γραμμή Β, και ένα από την τρίτη γραμμή, (συνολικά 7) σύμβολα που μπορούν να ταυτιστούν με Κρητικά Ιερογλυφικά (Κ.Ι). Το σφράγισμα με την αποτύπωση των συμβόλων ήταν σκόπιμα τοποθετημένο κατά τους μελετητές ώστε να είναι ορατό και να «διαβάζεται» πιο καθαρά, στο πάνω μέρος της λαβής. Με βάση αυτές τις παρατηρήσεις η εν σειρά διάταξη των συμβόλων Κ.Ι γραφής μας οδηγεί στην πιθανή καταγραφή πληροφορίας σχετική με τον ιδιοκτήτη ή το περιεχόμενο.
– Η σφραγίδα THS.2 εμφανίζει γεωμετρικά σχέδια και επαναλαμβανόμενα σύμβολα 5 αγγείων. Μία ερμηνεία μας είναι ότι δηλώνει την ποσότητα του υγρού που χωρούσε το αγγείο (πιθανόν 60 λίτρων). Παρόμοια σύμβολα χρησιμοποιούνταν 1.000 χρόνια αργότερα στη Σαντορίνη για να υποδεικνύουν την χωρητικότητα των πιθαριών, όπως και η σφραγίδα CMS II,6-22 της ΜΜΙ περιόδου, σε χερούλι πίθου με χαραγμένα 7 αγγεία τα οποία πιθανόν θέλουν να δήλωναν την χωρητικότητα του πίθου.
Σύνδεση με άλλα ευρήματα
Παραπλήσια ευρήματα γραφής έχουν βρεθεί και στη Μήλο, επισημαίνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσικριτσής, όπου σε 39 μικρά κύπελλα από τάφους φέρουν χαραγμένα σύμβολα παρόμοια με την Κ.Ι και Γραμμική Α γραφή. Αυτό ενισχύει την άποψη ότι κάποια μορφή γραφής υπήρχε ήδη στον Αιγαιακό χώρο από το 2500 πΧ, δηλαδή περίπου 500 χρόνια νωρίτερα από ό,τι πιστευόταν μέχρι τώρα.
Πολιτισμικές επιδράσεις και ερωτήματα
Τα ευρήματα αυτά θέτουν ένα ενδιαφέρον ερώτημα τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσικριτσής: Μήπως η γραφή αναπτύχθηκε πρώτα στις Κυκλάδες και στη συνέχεια επηρέασε τη Μινωική Κρήτη; Την ίδια εποχή (2500 πΧ), επισημαίνει, παρατηρείται έντονη κυκλαδική παρουσία στην Κρήτη, με εισαγωγή αγγείων και ειδωλίων.
Τι σημαίνει όλο αυτό;
Η ανακάλυψη υποδηλώνει, σύμφωνα με τον κ. Τσικριτσή ότι ο Αιγαιακός πολιτισμός είχε ήδη αναπτύξει ένα αρχικό συστήματα γραφής και αρίθμησης από τα μέσα της 3ης χιλιετίας πΧ. Ίσως, μετά από κλιματικές αλλαγές ή κοινωνικές αναταραχές, οι κάτοικοι των Κυκλάδων κατά την Πρωτοκυκλαδική ΙΙΙ (2300-2000 πΧ) περίοδο μετέφεραν αυτές τις γνώσεις στην Κρήτη, όπου εξελίχθηκαν και διαμόρφωσαν την Κ.Ι και Γραμμική Α γραφή, όπως την γνωρίζουμε να εμφανίζεται στο Μινωικό Πολιτισμό. «Την περίοδο αυτή σηματοδοτείται το τέλος μιας εποχής, ενώ παράλληλα διαφαίνεται ότι οι Αιγαίοι μετακομίζουν στο μεγάλο νησί την Κρήτη που είχε φυσικό πλούτο για την ανάπτυξη των κοινωνιών τους μεταφέροντας την αστρονομική, την θεολογική τους κουλτούρα και την πρωτογραφή που είχαν ανακαλύψει από τα μέσα της 3ης χιλιετίας πΧ», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσικριτσής και προσθέτει ότι στο παρελθόν υπήρξε μεγάλη συζήτηση μεταξύ των ερευνητών σχετικά με την ύπαρξη κυκλαδικών αποικιών στο νησί της Κρήτης (Ντούμας 1976), (Δαβάρας και Betancourt 2004, Betancourt 2008) και (Σάμψων 1985, 1988).
«Αυτή η έρευνα, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα από το πανεπιστήμιο του Cambridge, σε συνδυασμό με την προηγηθείσα έρευνα μας, ανοίγει νέους δρόμους για τη μελέτη των αρχών της γραφής στην Ευρώπη. Ίσως στο μέλλον νέες ανασκαφές φέρουν στο φως ακόμη και άλλα ευρήματα γραφής, ξετυλίγοντας επιπλέον τα μυστικά της αλληλοσύνδεσης του Αιγαιακού και του Μινωικού Πολιτισμού!» καταλήγει ο κ. Τσικριτσής.
__
*Πηγές: Cambridge University Press, 16 Μαΐου 2025 / Σχετικές δημοσιεύσεις των Κ. Σμπόνια, Ι. Τζαχίλι, Γ. Κορδατζάκη.
*Sampson A, Tsikritsis M. «Symbols of Minoan Hieroglyphic Script and Linear A in Melos from the Middle of 3rd Millennium BC». Annals Annals of Archaeology 2023.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Φεστιβάλ κατά της νεανικής βίας, στην παραλία, την Κυριακή 17 Μαΐου
Φεστιβάλ με σύνθημα «Σταμάτα τη βία – είναι στο χέρι σου», διοργανώνεται την προσεχή Κυριακή 17 Μαΐου, στην παραλία της Θεσσαλονίκης, στον χώρο του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πρόκειται για μια δημόσια δράση που υλοποιεί η ΑΡΣΙΣ-κοινωνική οργάνωση υποστήριξης νέων προωθώντας την πρόληψη, τον διάλογο και την ενεργή στάση απέναντι σε κάθε μορφή βίας που αφορά τα παιδιά και τους νέους.
Κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ θα πραγματοποιηθούν βιωματικές δράσεις, εργαστήρια, εκθέσεις, προβολές και καλλιτεχνικά δρώμενα με τη συμμετοχή μαθητών και μαθητριών από σχολικές μονάδες της Θεσσαλονίκης αλλά και Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών. Συμμετέχουν το 1ο ΕΠΑΛ Ευόσμου, το 5ο ΓΕΛ Καλαμαριάς, το 4ο ΓΕΛ Ευόσμου, το Ωνάσειο Γυμνάσιο, το 10ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης και το Anatolia College.
Στο πρωινό μουσικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ (13:00-14:00) θα εμφανιστούν συγκροτήματα νέων από τα Εποπτευόμενα Διαμερίσματα Ημιαυτόνομης Διαβίωσης της ΑΡΣΙΣ και το 3ο ΓΕΛ Καλαμαριάς.
Στο απογευματινό μουσικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ (18:00-22:00) θα εμφανιστούν τα μουσικά συγκροτήματα Μουζικάνοι και ο Γιώργος Παπαγεωργίου & POLKAR.
Το Φεστιβάλ τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Θεσσαλονίκης και σηματοδοτεί την ολοκλήρωση των δράσεων του προγράμματος JOIN – «Κοινή Δράση κατά της Βίας των Νέων», το οποίο υλοποιείται από τον Απρίλιο του 2025 με την υποστήριξη και χρηματοδότηση του Ιδρύματος Μποδοσάκη. Στόχος του προγράμματος είναι η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας, η ενδυνάμωση των νέων και η ενίσχυση της συνεργασίας σχολείων, φορέων και κοινοτήτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση της νεανικής βίας.
Στο πλαίσιο του προγράμματος, περισσότεροι από 300 εκπαιδευτικοί, 800 μαθητές και 10 αθλητικοί φορείς συμμετείχαν σε ενημερωτικές, εκπαιδευτικές και βιωματικές δράσεις στη Θεσσαλονίκη, ενώ δημιουργήθηκε καμπάνια ευαισθητοποίησης, η οποία περιλαμβάνει βίντεο και podcasts με τη συμβολή ειδικών και επαγγελματιών από το πεδίο της παιδικής προστασίας.
*Φωτογραφία της αφίσας του Φεστιβάλ
ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Το Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» γιορτάζει τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων 2026 προσφέροντας μία «Διαδραστική περιήγηση στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας»
Το Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» ανακοίνωσε ότι τιμά, την Κυριακή 17 Μαΐου στις 15:00, την Διεθνή Ημέρα Μουσείων, προσφέροντας μία μοναδική εμπειρία Εικονικής Πραγματικότητας στη «Διαδραστική περιήγηση στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας».
Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, η αναπαράσταση της Αρχαίας Αγοράς της Αθήνας σε τρεις διαφορετικές στιγμές της ιστορίας δίνει τη δυνατότητα στον επισκέπτη να επιλέξει ο ίδιος ποια διαδρομή επιθυμεί να ακολουθήσει και να αντιληφθεί την εξέλιξη μέσα στο χρόνο και τη μεταβολή των λειτουργιών του χώρου από εποχή σε εποχή, όπως αυτή αποτυπώνεται στις αρχιτεκτονικές και πολεοδομικές διαφοροποιήσεις της. Στην κλασική Αγορά (περί το 400 π.Χ.) τονίζεται η σημασία των δημόσιων διοικητικών κτηρίων και η ύπαρξη ενός μεγάλου ανοιχτού χώρου για συναθροίσεις και αθλητικές δραστηριότητες. Στα Ελληνιστικά χρόνια (περί το 150 π.Χ.) δεσπόζουν τα μεγάλα εμπορικά κτήρια (στοές) και δίνεται έμφαση στην ευεργετική δράση των ελληνιστικών ηγεμόνων. Τέλος, η ρωμαϊκή εικόνα της Αγοράς (περί το 150 μ.Χ.) αποτυπώνει τη σταδιακή της αποδυνάμωση ως διοικητικού και εμπορικού κέντρου, γεγονός που άφησε περιθώρια για την ανάπτυξη του θρησκευτικού και πολιτιστικού χαρακτήρα της, καθώς ανεγέρθηκαν καινούργιοι ναοί, ωδείο, βιβλιοθήκη και νυμφαίο.
Επιπλέον, στην ανακοίνωση επίσημα έτσι ότι η Διεθνής Ημέρας Μουσείων 2026 με θέμα «Τα μουσεία ενώνουν τον κόσμο» επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο των μουσείων ως χώρων που δεν εξαλείφουν τις διαφορές, αλλά δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε αυτές να γίνονται κατανοητές και να αντιμετωπίζονται με σεβασμό.
«Τα μουσεία ενισχύουν τη σύνδεση μεταξύ γενεών, κοινοτήτων και χωρών, προάγοντας τη διαφορετικότητα, τη βιωσιμότητα και την αμοιβαία εμπιστοσύνη» καταλήγει η ανακοίνωση.
Η φωτογραφία παραχωρήθηκε από το Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος».
ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Παγκόσμια πρεμιέρα για «Το αγόρι με τα γαλάζια μάτια» του Θ. Νεοφώτιστου στο South by Southwest London
Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Θανάση Νεοφώτιστου, «Το αγόρι με τα γαλάζια μάτια» / «The Boy with the Light-Blue Eyes», θα κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στο επίσημο πρόγραμμα του South by Southwest London (SXSW London), ενός από τα σημαντικότερα διεθνή φεστιβάλ, που ξεκίνησε στο Όστιν των ΗΠΑ και από πέρυσι διεξάγεται και στο Λονδίνο.
Η φετινή, δεύτερη διοργάνωση στη βρετανική πρωτεύουσα ανοίγει την 1η Ιουνίου. Η ταινία του Έλληνα δημιουργού θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο ενός αυστηρά επιμελημένου lineup με έντονο διεθνή προσανατολισμό, που αναδεικνύει τις πιο δυναμικές και καινοτόμες κινηματογραφικές φωνές από όλο τον κόσμο. Στο πρόγραμμα, στο πλαίσιο του οποίου απονέμεται και Βραβείο Καλύτερης Ταινίας, συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, έξι ακόμη παγκόσμιες πρεμιέρες.
Η ταινία θα προβληθεί δύο φορές στον arthouse κινηματογράφο Curzon Hoxton: την Πέμπτη 4/6 (ώρα 20:30, Αίθουσα 1) και το Σάββατο 6/6 (ώρα 11:00, Αίθουσα 2), παρουσία του σκηνοθέτη και συντελεστών. Μετά το τέλος των προβολών θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό (Q&A).
Μια ελληνική queer ιστορία ενηλικίωσης
«Το αγόρι με τα γαλάζια μάτια» αφηγείται μια ελληνική queer ιστορία ενηλικίωσης. Ένα συναισθηματικό coming-of-age ταξίδι που, μέσα από μια αλληγορία, μιλά για το τίμημα της διαφορετικότητας σε μια κοινωνία που στέκεται απέναντί της. Μια ταινία αφιερωμένη σε όσους νιώθουν πως δεν “ανήκουν” πουθενά και πασχίζουν να κατανοήσουν το γιατί. Σε όσους, συχνά, η απελευθέρωση από τα δεσμά του κατεστημένου και η κατάκτηση της αυτογνωσίας πληρώνεται ακριβά.
Ήρωας της ταινίας είναι ένας δεκαπεντάχρονος με ασυνήθιστα μάτια, αναγκασμένος να φορά μάσκα για να μην προκαλεί τον φόβο και τις δεισιδαιμονίες των κατοίκων του απομονωμένου ορεινού χωριού του, που πιστεύουν στο «κακό μάτι». Όταν η ανάγκη του για απελευθέρωση γίνεται ακατανίκητη, η διαφορετικότητά του μετατρέπεται σε πράξη αντίστασης και η λαχτάρα του για ελευθερία γίνεται μονοπάτι αγάπης, θυσίας και αλήθειας.
Η ταινία αποτελεί το μεγάλου μήκους ντεμπούτο του Θανάση Νεοφώτιστου ύστερα από μια δεκαετή δημιουργική διαδρομή στο χώρο του κινηματογράφου, και αντλεί από ένα βαθιά προσωπικό βίωμα, με ρίζες στα άγρια βουνά της Ηπείρου: την εμπειρία τού να μεγαλώνεις «διαφορετικός» σε ένα κλειστό, συντηρητικό περιβάλλον. Συνδυάζοντας την παράδοση με στοιχεία μαγικού ρεαλισμού, ο Νεοφώτιστος χτίζει την ιστορία του γύρω από τη δεισιδαιμονία του «κακού ματιού».
«”Το αγόρι με τα γαλάζια μάτια” είναι ένα σκοτεινό λαϊκό παραμύθι ενηλικίωσης που ξεδιπλώνεται σε μια ελληνική τραγωδία. Αντλεί από τη δική μου προσωπική (queer) εμπειρία και από τον φόβο τού να νιώθεις “διαφορετικός”, μιλώντας για μια κλειστή, συντηρητική κοινωνία που καταρρέει κάτω από τα ίδια της τα πιστεύω και τις δεισιδαιμονίες -όχι μακριά από την οικογένεια μέσα στην οποία μεγάλωσα. Σκηνοθετικά, κινείται μέσα από μια συμβολική, ιμπρεσιονιστική κινηματογραφική γλώσσα, ριζωμένη στον ρεαλισμό και με πυρήνα τον μύθο. Ωρίμασε μέσα σε μια δεκαετή δημιουργική διαδρομή, για να φτάσει στην πιο καθαρή και αληθινή της μορφή: χειροποίητη, ωμή και ανθρώπινη, τοπική στη μορφή, αλλά οικουμενική στην ουσία» σημειώνει ο Θανάσης Νεοφώτιστος.
Η ταινία, με παραγωγό την Ιωάννα Μπολομύτη και συμπαραγωγούς από την Κύπρο, τη Βόρεια Μακεδονία, την Κροατία, τη Σερβία, τη Ρουμανία και τις Η.Π.Α., γυρίστηκε στα εκπληκτικά τοπία της ορεινής Αρκαδίας, στη Δημητσάνα. Πρόκειται για μια ταινία με έντονα τοπικό χρώμα, αλλά με οικουμενική διάσταση ως προς την ουσία της.
Διεθνές σημείο συνάντησης
Το South by Southwest London (SXSW London) είναι η ευρωπαϊκή εκδοχή του ιδιαίτερα σημαντικού αμερικανικού φεστιβάλ South by Southwest, που διεξάγεται εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες στο Όστιν του Τέξας (από το 1987). Μία πολυθεματική διοργάνωση που συνδυάζει καινοτομία, κινηματογράφο, μουσική, εικαστικά, τεχνολογία, εκπαίδευση και επιχειρηματικότητα, είναι ευρύτερα γνωστή κυρίως για τα συνέδρια και τα φεστιβάλ της κι έχει ως αποστολή την υποστήριξη δημιουργικών ανθρώπων στην επίτευξη των στόχων τους.
Το SXSW London, βασισμένο στις ρίζες του, έρχεται πλέον στην καρδιά του Λονδίνου, λειτουργώντας ως διεθνές σημείο συνάντησης για ένα δυναμικό και επιδραστικό κοινό και ως κόμβος καινοτομίας και δημιουργικότητας που επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται η τεχνολογία και η κουλτούρα παγκοσμίως. Στην περσινή πρώτη διοργάνωση προσέλκυσε περισσότερους από 20.000 επισκέπτες από 85 χώρες. Ανάμεσα στους καλεσμένους συγκαταλέγονταν σημαντικές προσωπικότητες όπως οι Idris Elba, Orlando Bloom, Tom Hiddleston, Chiwetel Ejiofor, Morena Baccarin, Ben McKenzie, Colin Trevorrow, Mike Flanagan κ.α.
Ν.Μπ.
Photo Credit: ΑΡΓΟΝΑΥΤΕΣ Α.Ε.
ΑΠΕ-ΜΠΕ
-
ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ5 ημέρες agoΠανζουρλισμός στην ΑΕΚ για την κατάκτηση του 14ου πρωταθλήματος: Ατελείωτο γλέντι στη Νέα Φιλαδέλφεια
-
ΔΙΕΘΝΗ4 ημέρες agoΘρίλερ με τον χανταϊό στο MV Hondius: Τρία νέα κρούσματα μετά την αποβίβαση των τελευταίων επιβατών – 7 επιβεβαιωμένα, 9 ύποπτα
-
ΕΛΛΑΔΑ3 ημέρες agoΕικοσιτετράωρη απεργία της ΑΔΕΔΥ σήμερα – Τι διεκδικεί
-
ΕΛΛΑΔΑ5 ημέρες agoΗράκλειο: «Ο μπαμπάς άνοιξε την πόρτα και πέταξε τη μαμά» – Η περιγραφή του παιδιού της 28χρονης
-
ΕΛΛΑΔΑ5 ημέρες agoΦθιώτιδα: Η στιγμή της διαφυγής των δραστών μετά την ληστεία στην τράπεζα – Τους έπεσαν τα χρήματα στη μέση του δρόμου
-
ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ4 ημέρες agoConrad Athens The Ilisian: Ένα σύγχρονο Urban Resort στην καρδιά της Αθήνας
-
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ3 ημέρες agoΓ.Στουρνάρας : Η αστάθεια θα παραμείνει υψηλή
-
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ4 ημέρες agoΑγρότες: Παράθυρο έως 29 Μαΐου για δηλώσεις ΦΠΑ χωρίς πρόστιμα
