Connect with us

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Δεκαπενταύγουστος στα Δωδεκάνησα: Έθιμα και παραδόσεις που ενώνουν τα νησιά

Από τα μεγάλα προσκυνήματα και τα παραδοσιακά γλέντια στις πλατείες των χωριών, η γιορτή της Παναγίας παραμένει βαθιά δεμένη με τη ζωή, τη μνήμη και την ταυτότητα των Δωδεκανησίων.

Ο Δεκαπενταύγουστος στα Δωδεκάνησα δεν είναι απλώς μία μεγάλη θρησκευτική γιορτή. Είναι αντάμωμα, επιστροφή στον τόπο καταγωγής από όλες τις χώρες του κόσμου όπου υπάρχουν ξενιτεμένοι Δωδεκανήσιοι, είναι προσκύνημα, μουσική και χορός. Είναι η εποχή που χωριά και μικρά νησιά γεμίζουν ξανά κόσμο και οι πλατείες ζωντανεύουν μέσα από πανηγύρια που διατηρούν στοιχεία μιας παράδοσης πολλών γενεών.

Από τη Ρόδο και την Κάρπαθο μέχρι την Κάσο, τη Σύμη, την Τήλο, τη Χάλκη, τη Νίσυρο, την Κω, την Κάλυμνο, τη Λέρο, την Αστυπάλαια και την Πάτμο, η Κοίμηση της Θεοτόκου κατέχει ξεχωριστή θέση στη θρησκευτική και κοινωνική ζωή.

Κάθε νησί έχει τη δική του έκφραση. Αλλά σχεδόν παντού συναντά κανείς κοινά στοιχεία: την προετοιμασία της εκκλησίας, τον εσπερινό, τη Θεία Λειτουργία, την προσφορά φαγητού, τα τοπικά όργανα, τους χορούς και, κυρίως, τη συμμετοχή ολόκληρης της κοινότητας.

Τα πανηγύρια και η σημασία τους στις τοπικές κοινωνίες

Για τις παλαιότερες κοινωνίες των νησιών, το πανηγύρι είχε πολύ μεγαλύτερη σημασία από μια απλή ευκαιρία διασκέδασης.

Ήταν μία από τις σημαντικότερες στιγμές κοινωνικής συνεύρεσης. Οικογένειες συναντιούνταν, συγγενείς επέστρεφαν από μακριά, νέοι γνωρίζονταν και ολόκληρο το χωριό συμμετείχε στην προετοιμασία.

Σε εποχές κατά τις οποίες οι μετακινήσεις μεταξύ χωριών και νησιών ήταν δυσκολότερες, τα μεγάλα θρησκευτικά πανηγύρια λειτουργούσαν ως σημεία αναφοράς για την κοινωνική ζωή του τόπου.

Αυτός ο χαρακτήρας δεν έχει χαθεί εντελώς. Ακόμη και σήμερα, ο Αύγουστος είναι ο μήνας της επιστροφής για χιλιάδες Δωδεκανήσιους που ζουν στην Αθήνα, σε άλλες περιοχές της Ελλάδας ή στο εξωτερικό. Για πολλούς, το πανηγύρι της Παναγίας είναι η ημερομηνία γύρω από την οποία οργανώνεται η επιστροφή στο χωριό και η συνάντηση με συγγενείς και φίλους.

Η ιδιαίτερη θέση που έχει η Παναγία στη λαϊκή θρησκευτικότητα των νησιών αποτυπώνεται και στον μεγάλο αριθμό εκκλησιών, μοναστηριών και ξωκλησιών που είναι αφιερωμένα στη χάρη της.

Στα Δωδεκάνησα, όπως και σε μεγάλο μέρος του Αιγαίου, η σχέση των κατοίκων με την Παναγία συνδέθηκε επί αιώνες με την οικογένεια, τη θάλασσα, την ξενιτιά και την προσδοκία της επιστροφής.

Τάματα, προσκυνήματα και οικογενειακές παραδόσεις περνούσαν από γενιά σε γενιά. Πολλές οικογένειες εξακολουθούν να επισκέπτονται κάθε χρόνο την ίδια εκκλησία, συνεχίζοντας μία συνήθεια που ξεκίνησε από τους γονείς ή τους παππούδες τους.

Ρόδος: Η Παναγία στα χωριά του νησιού

Στη Ρόδο ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί παραδοσιακά μία από τις σημαντικότερες ημέρες του καλοκαιριού.

Εκκλησίες και μοναστήρια αφιερωμένα στην Παναγία γίνονται επίκεντρο θρησκευτικών εκδηλώσεων, με κυρίαρχο τον εορτασμό της Παναγίας της Κρεμαστής, του μεγαλύτερου θρησκευτικού πανηγυριού της Ρόδου ίσως, ενώ σε πολλά χωριά η θρησκευτική τελετή συνοδεύεται από το παραδοσιακό πανηγύρι.

Οι αυλές των εκκλησιών και οι πλατείες μετατρέπονται σε χώρους συνάντησης. Η μουσική, οι τοπικοί χοροί, το φαγητό και το κρασί συμπληρώνουν το θρησκευτικό μέρος της γιορτής και δημιουργούν το γνώριμο σκηνικό του ροδίτικου πανηγυριού.

Κάρπαθος: Η παράδοση ως ζωντανή συνέχεια

Ξεχωριστή θέση στην πολιτιστική παράδοση των Δωδεκανήσων κατέχει η Κάρπαθος, όπου πολλά έθιμα, μουσικές και χοροί διατηρούν έναν ιδιαίτερα έντονο τοπικό χαρακτήρα.

Τα πανηγύρια εξακολουθούν να αποτελούν ουσιαστικό κομμάτι της κοινωνικής ζωής και όχι απλώς μια αναπαράσταση του παρελθόντος.

Η λύρα και το λαούτο, τα τραγούδια, οι αυτοσχέδιες μαντινάδες και οι παραδοσιακοί χοροί δημιουργούν μια τελετουργία στην οποία συμμετέχουν διαφορετικές γενιές. Ιδιαίτερα στα χωριά που έχουν διατηρήσει ισχυρούς δεσμούς με την παράδοση, το πανηγύρι λειτουργεί σαν ζωντανός σύνδεσμος ανάμεσα στο χθες και το σήμερα.

Κάσος: Γλέντι με βαθιές ρίζες

Ανάλογη είναι η εικόνα και στην Κάσο, ένα νησί με ιδιαίτερα ισχυρή μουσική και γαστρονομική παράδοση.

Τα κασιώτικα γλέντια χαρακτηρίζονται από τη συμμετοχή της κοινότητας, τα παραδοσιακά όργανα και τα τραγούδια που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά.

Το τραπέζι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της γιορτής. Άλλωστε, στα περισσότερα Δωδεκάνησα το πανηγύρι δεν νοείται χωρίς την προσφορά φαγητού και χωρίς τη συλλογική προετοιμασία του.

Στην Κάλυμνο, την Κω και τη Λέρο, όπως και στα μικρότερα νησιά του συμπλέγματος, ο Δεκαπενταύγουστος εξακολουθεί να συγκεντρώνει κατοίκους, επισκέπτες και απόδημους γύρω από εκκλησίες και μοναστήρια.

Στη Νίσυρο, την Τήλο, τη Χάλκη, τη Σύμη και την Αστυπάλαια, η τοπική προσδίδει συχνά στα πανηγύρια έναν ακόμη πιο έντονο χαρακτήρα κοινότητας: ντόπιοι και επισκέπτες βρίσκονται στο ίδιο τραπέζι και συμμετέχουν στην ίδια γιορτή.

Μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο δήμαρχος Νισύρου κ. Χριστοφής Κορωναίος, αναφέρθηκε στο έθιμο της «Κούππας» που γίνεται στο νησί: «Το έθιμο αποτελεί ξεχωριστή θέση στην παράδοση της Νισύρου καθώς πρόκειται για έναν ιδιαίτερο χορό που συνδυάζει το θρησκευτικό συναίσθημα με τη διασκέδαση και την προσφορά προς την Παναγία Σπηλιανή».

Το βράδυ του Δεκαπενταύγουστου, στο Μανδράκι, οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στο χοροστάσι και το γλέντι αρχίζει με την «κούππα». Μια γυναίκα παίρνει το μπροστάρι του χορού, ενώ ο άνδρας που την επιλέγει ρίχνει τον οβολό του στην ειδική κούππα που εκείνη κρατά. Με αυτόν τον τρόπο, το έθιμο λειτουργούσε επί δεκαετίες όχι μόνο ως έκφραση τιμής, αγάπης και κοινωνικής αναγνώρισης, αλλά και ως μέσο οικονομικής ενίσχυσης της Μονής.

Στα παλαιότερα χρόνια, μάλιστα, η Παναγία Σπηλιανή είχε καθοριστικό ρόλο στην κοινωνική και οικονομική ζωή του νησιού, ακόμη και στη λειτουργία των σχολείων, γεγονός που καθιστούσε ιδιαίτερα σημαντική τη συγκέντρωση χρημάτων μέσω του εθίμου. Η «κούππα» παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της Νισύρου, συνδέοντας την πίστη με τη μνήμη, την οικογένεια, τον έρωτα και τη συλλογική προσφορά. Ένα έθιμο που, όπως επισημαίνει και ο δήμαρχος Νισύρου, «εξακολουθεί να τηρείται με ξεχωριστή ευλάβεια και αποτελεί πολύτιμο κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού».

Η προετοιμασία και η προσφορά του φαγητού

Στα παραδοσιακά πανηγύρια το φαγητό δεν αποτελεί απλώς συνοδευτικό του γλεντιού. Η προετοιμασία και η προσφορά του έχουν κοινωνική σημασία.

Κάτοικοι και εθελοντές εργάζονται πολλές φορές από την προηγούμενη ημέρα για την προετοιμασία των εδεσμάτων. Μεγάλα καζάνια, τοπικές συνταγές και προϊόντα του τόπου γίνονται μέρος μιας συλλογικής διαδικασίας.

Οι συνταγές διαφέρουν από νησί σε νησί, όπως διαφορετικοί είναι οι χοροί, οι μουσικές και ο τρόπος οργάνωσης κάθε πανηγυριού. Το κοινό στοιχείο, όμως, παραμένει το μοίρασμα.

Από τη λύρα και το λαούτο μέχρι το ξημέρωμα

Η μουσική αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους φορείς της δωδεκανησιακής παράδοσης. Λύρα, λαούτο και άλλα όργανα, ανάλογα με το νησί, συνοδεύουν τραγούδια και χορούς που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά.

Στα αυθεντικά πανηγύρια ο χορός δεν αποτελεί θέαμα για τους επισκέπτες. Είναι συμμετοχή. Οι μεγαλύτεροι μεταφέρουν στους νεότερους βήματα, τραγούδια και έναν ολόκληρο τρόπο συμπεριφοράς μέσα στο γλέντι.

Και όταν το πανηγύρι κρατά μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες, επαναλαμβάνεται μια εικόνα που συναντάται στα νησιά του Αιγαίου εδώ και πολλές δεκαετίες.

Τα πανηγύρια των Δωδεκανήσων έχουν αναπόφευκτα αλλάξει. Ο τουρισμός, οι σύγχρονες μορφές διασκέδασης και οι διαφορετικοί ρυθμοί ζωής έχουν επηρεάσει τον τρόπο διοργάνωσής τους.

Ωστόσο, πίσω από τα μεγάφωνα, τα φώτα και τα πολυπληθέστερα καλοκαιρινά γλέντια παραμένει ένας πολύ παλιότερος πυρήνας: η ανάγκη της κοινότητας να συναντηθεί. Γι’ αυτό και ο Δεκαπενταύγουστος στα Δωδεκάνησα εξακολουθεί να είναι κάτι περισσότερο από μία ημερομηνία στο εορτολόγιο.

Είναι η επιστροφή του ξενιτεμένου, το άναμμα του κεριού στο εκκλησάκι, το οικογενειακό τραπέζι, η μουσική στην πλατεία, ο πρώτος χορός και το γλέντι που μπορεί να φτάσει μέχρι το ξημέρωμα. Είναι, τελικά, μία από εκείνες τις στιγμές του χρόνου κατά τις οποίες τα νησιά θυμούνται, μέσα από τους ανθρώπους τους, ποια είναι.

του ανταποκριτή μας Μαστή Μιχάλη

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Continue Reading
Advertisement

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Μεγάλη συναυλία με ανθρωπιστικό σκοπό στο Καλλιμάρμαρο

Μία σημαντική μουσική εκδήλωση, που πέρα από το ερμηνευτικό ενδιαφέρον της έχει και ιδιαίτερο ανθρωπιστικό και συμβολικό χαρακτήρα, οργανώνει ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (Ε.Ε.Σ.), σε συνεργασία με την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, με τίτλο: «Κρατάμε τη Φλόγα της Ειρήνης, της Ελπίδας και του Ανθρωπισμού Αναμμένη» την Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2026, στις 21:00, στο εμβληματικό Καλλιμάρμαρο – Παναθηναϊκό Στάδιο, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.

Για σχεδόν 15Ο χρόνια, ο ΕΕΣ έχει αποδείξει τη στιβαρή αποφασιστικότητά του να υπηρετήσει τον άνθρωπο, προσφέροντας αμείωτη βοήθεια στον συνάνθρωπο, επιδεικνύοντας σε όλες τις δύσκολες στιγμές της κοινωνίας τις αδιαπραγμάτευτες αρχές που διαχρονικά διέπουν την προσφορά του: την αλληλεγγύη, την ειρήνη, την εθελοντική προσφορά, την ελπίδα και τον σεβασμό προς τον συνάνθρωπο. Πράγμα που δίνει στην εκδήλωση έναν ιδιαίτερο ανθρωπιστικό και συμβολικό χαρακτήρα.

Στην εκδήλωση, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση – επιμέλεια, του Πασχάλη Τόνιου, θα ακουσθούν συνθέσεις του Γιώργου Χατζηνάσιου, του Πασχάλη Τόνιου και του Νίκου Πλατύραχου, εκτελεσμένες από μία πλειάδα γνωστών και δημοφιλών τραγουδιστών.

Τη σκηνή στη μεγάλη συναυλία θα μοιρασθούν οι Γεράσιμος Ανδρεάτος, Ελένη Δήμου, Δώρος Δημοσθένους, Βίκυ Καρατζόγλου, Πένυ Μπαλτατζή, Μαριάννα Παπαμακαρίου, Ανδριάνα Μπάμπαλη, Μέμος Μπεγνής, Σοφία Παπάζογλου, Βασίλης Σκουλάς, Μπάμπης Τσέρτος, Γιώργης Χριστοδούλου.

Θα συνοδέψουν οι μουσικοί: Θανάσης Βασιλάς, Καραγιάννης Γιώργος, Κυριάκος Γκουβέντας, Θανάσης Σοφράς, Χριστοδουλάκης Δημήτρης, Δήμητρα Χανιαλάκη, Κονταράτος Βαγγέλης, Γιοβάνος Γιάννος, Παναγιώτης Βέργος, Βουδούρης Ανδρέας, Ζούμπος Χρήστος, Ντάσο Κούρτης. Ενορχήστρωση: Χρήστος Ζούμπος.

Επίσης, στη μεγάλη συναυλία θα συμμετάσχουν εγνωσμένης αξίας 50 χορωδίες με 1.000 χορωδούς.

Γιώργης-Βύρων Δάβος

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Continue Reading

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Συναστρία: 20 καλλιτεχνικές τροχιές, 13 ποιητικές φωνές και αιώνες ουράνιας γνώσης κάτω από έναν γυάλινο ουρανό

Σειρά εκδηλώσεων κάτω από το γενικό τίτλο Συναστρία θα πραγματοποιηθούν στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στο Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου και στη Στοά Αρσακείου συνενώνοντας τέχνες, γράμματα και το σύμπαν.

Η ομαδική έκθεση Συναστρία (16 Σεπτεμβρίου – 4 Οκτωβρίου, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας στο ΚΠΙΣΝ), σε επιμέλεια και κείμενο του Κώστα Πράπογλου, στρέφει την προσοχή μας σε μία από τις αρχαιότερες ανθρώπινες επιθυμίες: την ανάγκη να ενώσουμε απομακρυσμένα σημεία, να αναγνωρίσουμε μορφές μέσα στο άγνωστο και να αποδώσουμε νόημα σε όλα όσα μας υπερβαίνουν. Πολύ πριν από την ανάπτυξη της επιστήμης και των οργανωμένων συστημάτων γνώσης, ο ουρανός υπήρξε ο πρώτος μεγάλος καμβάς της ανθρώπινης φαντασίας. Εκεί γεννήθηκαν μύθοι, φόβοι, επιθυμίες και αφηγήσεις που εξακολουθούν να συνοδεύουν την αντίληψή μας για τον κόσμο.

Ο τίτλος της έκθεσης οικειοποιείται τον όρο «συναστρία» και τον διευρύνει σε ένα σύστημα ανάγνωσης σχέσεων, συγγενειών και απρόσμενων αντιστοιχιών. Είκοσι εικαστικοί εμπνέονται από τους πλανήτες, τους αστερισμούς και τις κοσμικές αφηγήσεις, αναπτύσσοντας έργα που συνδέουν τη μυθολογία, την επιστημονική παρατήρηση, την προσωπική εμπειρία και τη συλλογική μνήμη.

Ανάμεσα στις εικαστικές δημιουργίες εμφανίζονται ποιήματα δεκατριών σύγχρονων ποιητών και ποιητριών από την Ελλάδα. Οι στίχοι τους εισάγουν στιγμές αναστολής του χρόνου, συνοδεύοντας τη διαδρομή του επισκέπτη σαν αστερισμοί της γλώσσας. Παράλληλα, επιλεγμένα χειρόγραφα και σπάνια βιβλία κοσμογραφίας, αστρονομίας και αστρολογίας από τις Ειδικές Συλλογές της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος φωτίζουν τη μακραίωνη σχέση του ανθρώπου με το ουράνιο στερέωμα.

Μέσα από τη γυάλινη οροφή της Βιβλιοθήκης, ο πραγματικός ουρανός εισέρχεται στην εκθεσιακή εμπειρία. Το φυσικό φως, οι νεφώσεις και οι μεταβολές της ημέρας συνοδεύουν τα έργα, υπενθυμίζοντας ότι η παρατήρηση παραμένει μια ζωντανή διαδικασία.

Στον πυρήνα της Συναστρίας βρίσκεται η πιθανότητα μιας απρόσμενης σύνδεσης: η στιγμή κατά την οποία ένα έργο, ένας στίχος ή μια σελίδα συναντά μια προσωπική ανάμνηση και αποκτά αιφνίδια οικειότητα. Οι επισκέπτες καλούνται να χαράξουν τη δική τους διαδρομή και, ενώνοντας τα σημεία, να ανακαλύψουν τον δικό τους αστερισμό.

Η διοργάνωση εκτείνεται και σε άλλους εμβληματικούς πολιτιστικούς και επιστημονικούς χώρους της Αθήνας. Πριν από την επίσημη έναρξη της έκθεσης, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών που αποτελεί το 1ο Ερευνητικό Κέντρο της Ελλάδος θα φιλοξενήσει ειδική εκδήλωση στις κεντρικές εγκαταστάσεις του στον Λόφο των Νυμφών στο Θησείο, φέρνοντας τους ανθρώπους της τέχνης σε άμεση επαφή με την επιστημονική παρατήρηση του ουρανού. Η εκδήλωση θα περιλαμβάνει και παρατήρηση του νυχτερινού ουρανού, αναδεικνύοντας τη μοναδική εμπειρία της επαφής με το Σύμπαν μέσα από τα ιστορικά τηλεσκόπια του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Στο Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να συμμετάσχει σε «Ζωντανές Περιηγήσεις στο Διάστημα». Οι περιηγήσεις αξιοποιούν το προηγμένο σύστημα προσομοίωσης διαστημικής πτήσης του Πλανηταρίου, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με την αίσθηση ενός πραγματικού ταξιδιού στο διάστημα και μεταφέροντας την κεντρική ιδέα της Συναστρίας στο ίδιο το Σύμπαν.

Το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, υπό το φως της Πανσελήνου, η νέα Στοά Αρσακείου θα φιλοξενήσει μια ξεχωριστή ποιητική βραδιά, κατά την οποία οι ποιητές και ποιήτριες που συμμετέχουν στη Συναστρία θα αναγνώσουν, στο αίθριο της Στοάς, τα ποιήματα που έγραψαν ειδικά για το εγχείρημα. Η ποίηση θα συναντήσει τον νυχτερινό ουρανό, μεταφέροντας τη διαδρομή της έκθεσης στην καρδιά της Αθήνας και δίνοντας φωνή στους αστερισμούς της γλώσσας. Αμέσως μετά θα ακολουθήσει μουσική εκδήλωση αφιερωμένη στην Πανσέληνο.

Με σεβασμό στο δικαίωμα όλων σε ισότιμη πρόσβαση στην τέχνη, η έκθεση περιλαμβάνει απτικές αποδόσεις έργων, ηχητικές αφηγήσεις και ειδικά σχεδιασμένο υλικό, επιτρέποντας σε ανθρώπους με οπτική αναπηρία να προσεγγίσουν τα έργα μέσα από διαφορετικές αισθήσεις.

Η Συναστρία αποτελεί σύλληψη και πρωτοβουλία του Λευτέρη Μωυσιάδη, Founder & Project Manager, ο οποίος εμπνεύστηκε το αρχικό concept και ανέλαβε την ανάπτυξη και τη συνολική διαχείριση του εγχειρήματος. Τη διοργάνωση και την παραγωγή έχει αναλάβει η TsakalouP.R. Agency.

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες και καλλιτέχνιδες

‘Αννα Αμπαριώτου, Λυδία Ανδριώτη, Χρήστος Αντωναρόπουλος, Στάθης Βατανίδης, Κώστας Βαρώτσος, Ρόζα Ζεϊντάν, Αννίτα Καλημέρη, Σοφία Καλογεροπούλου, Βασίλης Καρακατσάνης, Micha CaWaui, Ιάσων Μεγκούλας (Cacao Rocks), Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, Κυριακή Πατρωνάκη-Χαραλαμπίδου, Λία Πέτρου, Λίνα Πηγαδιώτη, Εύη Σαββαΐδη, Τόλης Τατόλας, Γιώργος Τζινούδης, Κώστας Τσόκλης.

Ποιητές και ποιήτριες:’Αννα Γρίβα, Μυρσίνη Γκανά, Γιώργος Βέης, Χάρης Βλαβιανός, Νίκος Ερηνάκης, Γιάννης Ευσταθιάδης, Λένα Καλλέργη, Μαρία Κουλούρη, Δήμητρα Κωτούλα, Μαρία Πατακιά, Μαρία Τοπάλη, Θανάσης Χα Διοργάνωση – Συνεργαζόμενοι φορείς

Διοργάνωση – Συνεργαζόμενοι φορείς

Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος

Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Ίδρυμα Ευγενίδου

TsakalouP.R. Agency

Υπό την αιγίδα των: Υπουργείο Πολιτισμού, Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, Δήμος Καλλιθέας

Με την υποστήριξη του ΕΚΚΟΜΕΔ

Πληροφορίες έκθεσης:

Είσοδος ελεύθερη

Διάρκεια έκθεσης: 16 Σεπτεμβρίου – 4 Οκτωβρίου 2026

Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Κυριακή 09:30-20:00

Αίθριο 4ου ορόφου ΕΒΕ, ΚΠΙΣΝ

Λεωφόρος Συγγρού 364, 17674 Καλλιθέα – Κ.Π.Ι.Σ.Ν.

Πλησιέστερος σταθμός λεωφορείων: Στάση «Ωνάσειο», ηλεκτρικού: Στάση: «Μοσχάτο»

Η φωτογραφία παραχωρείται από τους διοργανωτές της Συναστρίας

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Continue Reading

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΥΠΠΟ: Διαχειριστικό σχέδιο για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων του Πυθαγορείου Σάμου

Το υπουργείο Πολιτισμού, μέσω διαχειριστικού σχεδίου (masterplan), θέτει τις βάσεις για το ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας, ανάδειξης και λειτουργικής ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων και των μνημειακών ενοτήτων του Πυθαγορείου της Σάμου. Όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, το διαχειριστικό σχέδιο αφορά σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους του Ανατολικού Αιγαίου. Η αρχαία πόλη, σε άμεση σχέση με τον σύγχρονο οικισμό, το λιμάνι, τα τείχη, τα δημόσια κτίρια, οι λατρευτικές εγκαταστάσεις, τα υδραυλικά έργα, οι νεκροπόλεις και τα κατάλοιπα των μεταγενέστερων ιστορικών περιόδων συνθέτουν ένα ιδιαίτερα πυκνό και σύνθετο πολιτιστικό και αρχαιολογικό τοπίο. Το Πυθαγόρειο, μαζί με το Ηραίο, είναι ενταγμένο στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Η Σάμος διαθέτει έναν ιδιαίτερα σημαντικό και πολυδιάστατο πολιτιστικό πλούτο, αναδεικνύοντας τη διαχρονική της παρουσία και τη σημασία της στον ελληνικό πολιτισμό. Αποτελεί προτεραιότητα για το υπουργείο Πολιτισμού η προστασία και ανάδειξη του Ηραίου, του αρχαίου Πυθαγορείου, των πολυάριθμων μνημείων και αρχαιολογικών καταλοίπων που συνθέτουν ένα μοναδικής αξίας πολιτιστικό απόθεμα. Το Πυθαγόρειο κατέχει ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό μας, λόγω της ιδιαίτερης ιστορικής και αρχαιολογικής του σημασίας, αλλά και της συνύπαρξης της αρχαίας πόλης με τον σύγχρονο οικισμό. Πρόσφατα αποδώσαμε στους κατοίκους και στους επισκέπτες του Πυθαγορείου το αποκατεστημένο και αναδεδειγμένο Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο, ενώ ξεκινά το έργο της ανάδειξης του Κάστρου και της αποκατάστασης του Ναού της Μεταμορφώσεως. Αντίστοιχη προστασία και ανάδειξη αρμόζει και στα υπόλοιπα μνημεία του. Το διαχειριστικό σχέδιο αποτελεί τη βάση για την ολοκληρωμένη προσέγγιση προστασίας, ενοποίησης και ανάδειξης των αρχαιολογικών χώρων του, με σκοπό τη σταδιακή διαμόρφωση ενός συνεκτικού δικτύου μνημείων, διαδρομών, δημόσιων χώρων, σημείων στάσης και πληροφόρησης, πολιτιστικών και εκπαιδευτικών λειτουργιών και ψηφιακών εφαρμογών ξενάγησης, αποβλέποντας στην ανάπτυξη και στην οικονομική βιωσιμότητα του νησιού. Στόχος μας είναι ο επισκέπτης να αντιλαμβάνεται τη δομή και την ιστορία της αρχαίας πόλης. Με αυτόν τον σχεδιασμό επιδιώκουμε την ανάδειξη του Πυθαγορείου ως αρχαιολογικού πάρκου στον ζωντανό ιστό της πόλης, συνδέοντας την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την εμπειρία των επισκεπτών. Για την υλοποίησή του απαιτείται η συνεργασία του υπουργείου Πολιτισμού, του Δήμου Ανατολικής Σάμου, της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, των συναρμόδιων υπηρεσιών και των τοπικών φορέων. Με τη συνεργασία όλων μπορούμε να διαμορφώσουμε στο Πυθαγόρειο ένα πρότυπο αρχαιολογικό πάρκο, αρμονικά ενταγμένο στον σύγχρονο οικισμό».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η μελέτη καταγράφει συστηματικά την υφιστάμενη κατάσταση και τις ανάγκες, μεταξύ των οποίων η οργάνωση και η ενοποίηση των απαλλοτριωμένων εκτάσεων και η ολοκλήρωση των ανασκαφών, προτείνοντας ρεαλιστικές και ιεραρχημένες παρεμβάσεις. Το σχέδιο διακρίνει τις δράσεις σε άμεσα μέτρα, που αφορούν κυρίως την ασφάλεια, τον καθαρισμό, τη συντήρηση, την περίφραξη, τη σήμανση και την αρχική οργάνωση των χώρων, και σε μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις, οι οποίες απαιτούν εξειδικευμένες μελέτες, χρηματοδότηση και τη συνεργασία των αρμόδιων φορέων. Η μελέτη επικεντρώνεται σε πέντε αρχαιολογικές θέσεις πρωτεύοντος ενδιαφέροντος, οι οποίες είναι καθοριστικές για την κατανόηση της ιστορικής εξέλιξης του Πυθαγορείου: τις Ρωμαϊκές Θέρμες, τον Ναό του Διονύσου, τον Ρωμαϊκό Ναό -πιθανόν της Αφροδίτης- την Αρχαία Αγορά και το Στωικό Οικοδόμημα.

Τέλος, στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ότι το διαχειριστικό σχέδιο δεν περιορίζεται στις πέντε βασικές αρχαιολογικές θέσεις, αλλά εξετάζει το Πυθαγόρειο ως ενιαίο ιστορικό και πολεοδομικό σύνολο. Στο ευρύτερο πλαίσιο εντάσσονται, μεταξύ άλλων, το Κάστρο και ο λόφος του Λυκούργου Λογοθέτη, τα σωζόμενα τμήματα της αρχαίας και βυζαντινής οχύρωσης, ο αρχαίος πολεμικός λιμένας, το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Ευπαλίνειο Όρυγμα, οι νεκροπόλεις, τα ιερά και το Παλαιοχριστιανικό Κοιμητήριο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη σύνδεση της προστασίας των μνημείων με τη βιώσιμη αστική κινητικότητα. Προτείνονται η αποφόρτιση της πόλης από τη διαμπερή κυκλοφορία, η δημιουργία χώρων στάθμευσης εκτός των ευαίσθητων αρχαιολογικών περιοχών, η βελτίωση των πεζοδρομίων και η δημιουργία ασφαλών διαδρομών που θα συνδέουν το Αρχαιολογικό Μουσείο, την Αρχαία Αγορά, τις Θέρμες, το Κάστρο, το Ευπαλίνειο Όρυγμα και τα λοιπά μνημεία. Παράλληλα, προβλέπεται η διερεύνηση των ζητημάτων προστασίας του φυσικού και αρχαιολογικού τοπίου, με έμφαση στο νότιο παραλιακό μέτωπο, όπου η διάβρωση και οι κατακρημνίσεις βραχωδών πρανών δημιουργούν κινδύνους για τα μνημεία και την ασφάλεια των επισκεπτών, καθώς και στον λόφο Καστρί.

Ε.Μ.

ΦΩΤΟ: ΑΠΕ-ΜΠΕ/Υπουργείου Πολιτισμού/STR

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Continue Reading

ΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ