«Ήταν 14 Σεπτεμβρίου 1423, ημέρα του Σταυρού, όταν τα πρώτα βενετικά πλοία αγκυροβόλησαν στη Θεσσαλονίκη εν μέσω επευφημιών. Με το Βυζάντιο ανήμπορο να αμυνθεί, οι Θεσσαλονικείς έμπαιναν αυτοβούλως υπό την κυριαρχία της Γαληνοτάτης, εφόσον ο κίνδυνος των Οθωμανών ήταν πια κάτι παραπάνω από ορατός. Όμως και τα ενετικά όπλα αποδείχθηκαν ανεπαρκή μπροστά στον σουλτάνο Μουράτ Β΄, ο οποίος, μετά από μια πολιορκία τριών ημερών, θα καταλάβει την πόλη, την 29η Μαρτίου 1430. Η επταετής παρουσία των Βενετών στη Θεσσαλονίκη είναι σε έναν βαθμό γνωστή…»

Οι μελετητές λένε ωστόσο ότι αυτή η 7ετία ίσως αποτέλεσε την αρχή μιας νέας περιόδου στην ιστορία των δύο πόλεων, της «Συμβασιλεύουσας» και της «Γαληνοτάτης» καθώς η Βενετία και τα βενετοκρατούμενα νησιά της (Εύβοια και Κρήτη)υπήρξαν το πρώτο ασφαλές καταφύγιο για τους λόγιους , αριστοκράτες, εμπόρους, ναυτικούς και όλους τους πρόσφυγες της Θεσσαλονίκης μετά την κατάληψη της από τους Οθωμανούς με σημαντικότερη εκ των προσωπικοτήτων του 15ου αι., αυτή του Θεόδωρου Γαζή( Theodorus Gaza ή Thessalonicensis) που αναδείχθηκε αργότερα σε κεντρική μορφή του ευρωπαϊκού Ουμανισμού γεφυρώνοντας με την διδασκαλία και τις μεταφράσεις του τον Βυζαντινό Πολιτισμό με την Πνευματική Αναγέννηση. Προηγούμενη έρευνα στοχευμένη στο πρώτο αυτό κύμα προσφύγων απ την Θεσσαλονίκη καταλήγει πως τότε πιθανόν να μετοίκησε οριστικά στην Βενετία και ο προπάτορας της οικογένειας Νιννή από την Χαλάστρα, μεγάλος προύχοντας της Θεσσαλονίκης, έμπορος(και καραβοκύρης;) με σπουδαίο αποτύπωμα στην ελληνική αδελφότητα αλλά και στην Βενετσιάνικη υψηλή κοινωνία στην οποία κατέχει ακόμη και σήμερα εξέχουσα θέση ο τελευταίος απόγονός της, ο Gherardo degli Azzoni Avogadro Malvasia, Δρ Ιστορίας της Τέχνης.

Το πρώτο… brain drain των Ελλήνων προς τη Δύση

Δεκατρία χρόνια, αμέσως μετά την Άλωση της Πόλης, το μεγάλο κύμα φυγής από την Κωνσταντινούπολη που άλλαξε για πάντα τον ρου της ευρωπαϊκής ιστορίας θα «μεταφέρει» στην ιταλική χερσόνησο χιλιάδες καθηγητές , φιλοσόφους και θεολόγους που κουβαλούν μαζί τους πολύτιμα αρχαία ελληνικά χειρόγραφα σε ένα κύμα μετανάστευσης που μοιάζει να ‘ναι το πρώτο …brain drain προς τη Δύση. Τους ακολουθούν κληρονόμοι της αυτοκρατορίας, αρχιτέκτονες και ψηφοθέτες, καλλιτέχνες, τεχνίτες, αριστοκράτες, μέλη της αυτοκρατορικής αυλής , γόνοι ευγενών οικογενειών, πρώην στρατιωτικοί και άλλοι και η Βενετία γίνεται ο πρώτος σταθμός τους λόγω του εκτεταμένου θαλάσσιου εμπορίου της αλλά και γιατί διέθετε ήδη μια συγκροτημένη ελληνική αδελφότητα που έμελλε να εξελιχθεί πολύ γρήγορα σ ένα από τα σημαντικότερα προπύργια των Ελλήνων της Διασποράς και η σημαντικότερη κοιτίδα των Γραικών στην Ιταλία, πριν την Επανάσταση του 21.

Η συγκρότηση με διοικητικό σχήμα της πρώτης Ελληνικής Κοινότητας το 1498 όταν στην Βενετία ζούσαν περίπου 5000 Έλληνες και η ανέγερση του ορθόδοξου ναού του Αγίου Γεωργίου μετά από μερικές δεκαετίες, αποτελεί για τους ιστορικούς «σταθμό για τον ελληνισμό» γιατί υπήρξε η πρώτη οργανωμένη ελληνική κοινότητα περίπου 333 χρόνια πριν δημιουργηθεί το ελληνικό κράτος.

Για 500 χρόνια οι Έλληνες της Βενετίας είναι παρόντες «διατηρώντας όπως επισήμανε χαρακτηριστικά σε ομιλία του και ο υφυπουργός Παιδείας Κ.Βλάσης «ζωντανή τη γλώσσα, την πίστη την παιδεία και την ταυτότητα του Ελληνισμού…» Από τα τέλη του 15ου αι μετέχουν έμπρακτα σε όλες τις ιστορικές περιόδους του έθνους. Το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Ερευνών Βενετίας στο οποίο μεταβιβάστηκε μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου η κινητή κι ακίνητη περιουσία της Ελληνικής Κοινότητας μαζί με τους λιγοστούς πλέον απογόνους της, αποτελούν σήμερα την συνέχειά της στο χώρο και στο χρόνο.

Τον ίδιο αυτό χρόνο και τον ίδιους αυτούς τόπους, Βενετία- Θεσσαλονίκη- Ελλάδα- Βυζάντιο- Ελληνική Κοινότητα Βενετίας- Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών συνενώνει ιστορικά, πολιτιστικά και γεωγραφικά το Ψηφιακό Αρχείο του Ελληνικού Ινστιτούτου Βενετίας (https://newsite.istitutoellenico.org/) που ολοκληρώθηκε πρόσφατα και «τρέχει» ήδη μέσα από τις ψηφιακές δομές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, διαθέσιμο στο παγκόσμιο κοινό. Προσφέρει, ελεύθερη πρόσβαση σ έναν ανεκτίμητο θησαυρό (κατάστιχα, έγγραφα, κειμήλια, εικόνες, έργα τέχνης, μικρογραφίες, χειρόγραφα και παλαίτυπα) και φωτίζει την ιστορική πορεία του απόδημου και υπόδουλου ελληνισμού από τον 15ο έως τον 20ο αιώνα.

Το Αρχείο της ελληνικής κοινότητας και κατόπιν αρχείο του Ελληνικού Ινστιτούτου Βενετίας -όπως τονίστηκε και στις εκδηλώσεις που έγιναν πρόσφατα μετά την ολοκλήρωση του έργου – συνιστά ένα από τα πολυτιμότερα πολιτιστικά αγαθά που ψηφιοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Πρόκειται για αρχειακά τεκμήρια που χρονολογούνται από το 1498 έως το 1954 και αφορούν την ιστορία της ελληνικής Αδελφότητας στην πόλη των τεναγών αλλά και ολόκληρου του βενετοκρατούμενου ελληνισμού…» Δεν πρόκειται ωστόσο για τεκμήρια μόνο μιας τυπικής διοικητικής διαδικασίας, αλλά για ζώσα ιστορία…

Τα χίλια περίπου κατάστιχα, οι εκατοντάδες φάκελοι και τα λυτά έγγραφα, φυλάσσονταν, από τις αρχές του 17ου αιώνα μέχρι σήμερα, στο μικρό δωμάτιο (camerino) δίπλα στην επιβλητική Sala del Capitolo, όπου συνεδρίαζε άλλοτε η ακμαία Αδελφότητα. Καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος των data του ψηφιοποιημένου αρχείου. Έτσι σώζονται και είναι ανοιχτά στον κάθε ερευνητή έγγραφα που αφορούν μεταξύ άλλων: την οργάνωση και τη λειτουργία της Αδελφότητας και της Κοινότητας. Δουκικά γράμματα, μητρώα μελών, πρακτικά συνεδριάσεων και ευρετήρια κινητής περιουσίας. Έγγραφα της εγκαθίδρυσης, οργάνωσης και διοίκησης της εκκλησίας του αγίου Γεωργίου των Ελλήνων στη Βενετία, την ίδρυση της μητρόπολης Φιλαδελφείας και της μονής των Ελληνίδων, πατριαρχικά γράμματα και παπικές βούλες. Την εκπαιδευτική και φιλανθρωπική δραστηριότητα (εκπαιδευτήρια και νοσηλευτικά ιδρύματα που λειτούργησαν στο πλαίσιο της Κοινότητας). Το οικοδομικό έργο, η οικονομική διαχείριση (διαθήκες, δωρητήρια και έγγραφα διαχείρισης κληροδοτημάτων -μεταξύ αυτών και τα αρχεία εμπόρων που έζησαν και δραστηριοποιήθηκαν στη Βενετία-), τα κατάλοιπα των λογίων Σπυρίδωνος και Ιωάννη Βελούδη, τα ληξιαρχικά βιβλία της ελληνικής Κοινότητας του Λιβόρνου (1760-1938) και άλλα. Το συγκεκριμένο αρχείο καθίσταται έτσι το μοναδικό ψηφιακό αρχείο όπου γίνεται αντιληπτό το γενεαλογικό δέντρο εκατοντάδων γνωστών και λιγότερο γνωστών σήμερα ελληνικών οικογενειών που μετακινήθηκαν από τις ενετοκρατούμενες και οθωμανοκρατούμενες ελληνικές περιοχές στην Βενετία και στις άλλες πόλεις της Ιταλίας και της Κεντροδυτικής Ευρώπης.

Οι Νιννήδες, οι Τυπάλδοι, ο Papadopoli, οι Λιασσήδες…ο Tσάρος, η Αμαλία, ο Όθωνας

Το ψηφιοποιημένο αρχείο τεκμηριώνει ότι τα χρόνια της Επανάστασης του 21, οι Έλληνες της Βενετίας διοικούνται από ένα 40μελές συμβούλιο (στο οποίο όπως φαίνεται στα πρακτικά των συνεδριάσεων της περιόδου 1822-1839 συμμετέχουν εκπρόσωποι των οικογενειών Νιννή, Τυπάλδου,Τζέτζου,ο κόμης Iωάννης Papadopoli, Λιασσίδη, Καλούτση, Γιαλυνά, Φορέστη, Μπαλούλια…Τα πρακτικά της ίδιας περιόδου καταγράφουν και τις επισκέψεις εξεχουσών προσωπικοτήτων όπως του ρώσου τσάρου Aλεξάνδρου το 1822, του πρώτου βασιλικού ζεύγους της Eλλάδας Όθωνα και Aμαλίας το 1937 και του ρώσου πρίγκηπα Aλεξάνδρου το 1938 οι οποίες διαβαίνουν την γέφυρα των Ελλήνων για να επισκεφθούν την ελληνορθόδοξο ναό του Αγίου Γεωργίου και την πασίγνωστη Φλαγγίνειο Σχολή για τα ελληνόπαιδα.

Αναζητώντας τα παλαιότερα από τα ψηφιοποιημένα έγγραφα της Κοινότητας διαπιστώνεται ότι το πρώτο εξ αυτών έχει ημερομηνία 18 Μαρτίου του 1540 κι αφορά «Αντίγραφο βούλας του πάπα Παύλου Γ’ υπέρ της θρησκευτικής ελευθερίας των ορθοδόξων της Κέρκυρας». Το δεύτερο παλαιότερο είναι μια επιστολή του δόγη Pietro Loredan στις βενετικές αρχές της Κρήτης 17 Ιουνίου 1569, υπέρ της θρησκευτικής ελευθερίας των ορθοδόξων του νησιού κι αποκαλύπτει πως «…ο Μανούσος Μαράς, κρητικός ορθοδόξου δόγματος, παραπέμπεται από τις βενετικές αρχές της Κρήτης στη Βενετία προκειμένου να δικασθεί από την Ιερά Εξέταση ως αιρετικός. Το γεγονός προκαλεί την αντίδραση του βενετού δόγη, και των αρχών της Βενετίας οι οποίοι συνιστούν τόσο στο δούκα της Κρήτης όσο και στον καπιτάνο και τους συμβούλους τους να αποφεύγουν παρόμοιες ενέργειες, και να διασφαλίζουν στους ελληνορθόδοξους κατοίκους του νησιού την ελεύθερη άσκηση των θρησκευτικών τους καθηκόντων».

Ληξιαρχικές πράξεις βαφτίσεων, γάμων και θανάτων, έγγραφα εμπόρων τεκμηριώνουν επίσης την σημαντική παρουσία των Θεσσαλονικέων και παρουσιάζουν την κοινωνική, θρησκευτική, οικονομική δράση όσων εγκαταστάθηκαν μόνιμα στη Βενετία με έμφαση στις επιχειρηματικές οικογένειες Χρήστου, Νιννή και Πολυζώη, την εμβληματική προσωπογραφία του αρχιεπισκόπου Δαλματίας, Ίστριας και Αλβανίας Βενέδικτου Κραλίδη καθώς και νεαρών Θεσσαλονικέων που καταφθάνουν στην Βενετία για να σπουδάσουν στο φημισμένο Κολλέγιο Φλαγγίνη.

«Πράξη διαφύλαξης της συλλογικής μας μνήμης, επένδυση στη μελλοντική έρευνα…»

«Η Ψηφιακή Διαχείριση του εν Βενετία Αρχείου είναι έργο υψηλής επιστημονικής και εθνικής σημασίας» δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρώην αντιπρύτανης του ΑΠΘ Καθηγητής Στράτος Στυλιανίδης: «Αναδεικνύει, πρόσθεσε, με σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία έναν ανεκτίμητο αρχειακό πλούτο του Ελληνισμού. Αποτελεί μοναδικό τεκμήριο ιστορικής μνήμης ,πνευματικής συνέχειας και πολιτιστικής παρουσίας των Ελλήνων στον ευρωπαϊκό χώρο.

Η ψηφιακή διαχείριση, η τεκμηρίωση και η ανάδειξή του σύμφωνα με τον καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ και αντιπροέδρου της Διεθνούς Επιστημονικής Επιτροπής για την τεκμηρίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς (CIPA – Heritage Documentation) «δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική παρέμβαση. Αποτελεί πράξη διαφύλαξης της συλλογικής μας μνήμης και επένδυση στη μελλοντική έρευνα,εκπαίδευση και πολιτιστική διάχυση».

Εκείνο που δεν είναι άμεσα αντιληπτό στα κατάστιχα αλλά απαιτεί περισσότερη έρευνα σε βάθος πίσω από τις γραμμές των αποφάσεων που λαμβάνονταν στις συνελεύσεις, είναι οι πράξεις αλληλεγγύης και οι διπλωματικές κινήσεις των μελών της Αδελφότητας σε πρόσφυγες, σκλάβους και κατατρεγμένους Έλληνες στους οποίους προσφέρουν προστασία και στήριξη οι Έλληνες της Βενετίας. Κι αυτό διαπιστώνεται στην αμείλικτη καταδίωξη Κυπρίων που κατάφεραν το καλοκαίρι του 1821, να γλιτώσουν απ τις σφαγές των Οθωμανών στη μεγαλόνησο και να βρουν καταφύγιο στην Βενετία και στην ελληνική κοινότητα. Έγγραφο του 1824 απ το αρχείο της Ελληνικής Κοινότητας που παρουσιάστηκε σε συνέδριο για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης αποκαλύπτει την συγκλονιστική περιπέτεια συνολικά 47 Κυπρίων, μέλη οικογενειών, με το πλοίο Μερκούριο. Ανάμεσα σ αυτούς βρίσκονται και ονόματα προγραφέντων του Defter 309 του περιβόητου και αιματοβαμμένου οθωμανικού κατάστιχου. Είναι ένας ονομαστικός κατάλογος εκτελεσθέντων οι οποίοι είχαν χαρακτηριστεί δήθεν υποκινητές της εξέγερσης αλλά στην πραγματικότητα είχαν συμπεριληφθεί σ αυτόν για να τους υφαρπάξουν οι Οθωμανοί κατακτητές τις περιουσίες τους καθώς σε κάθε όνομα σημείωναν τα γρόσια, το ζωικό κεφάλαιο, σοδειές και τα ακίνητα που κατείχε.

Ορισμένοι από τους πλούσιους Κυπρίους που συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο είχαν καταφέρει την τελευταία στιγμή να επιβιβαστούν στο «Μερκούριο». Το έγγραφο της Κοινότητας, αποκαλύπτει ότι οι λομβαρδοβενετικές αρχές είχαν απαιτήσει όλες τις πληροφορίες για τα νέα μέλη που δέχθηκε η Κοινότητα κατ’ εφαρμογήν προηγούμενων διακηρύξεων της Ιεράς Συμμαχίας που τασσόταν κατά της ελληνικής επανάστασης «της διάσπασης των πολυεθνικών αυτοκρατοριών και της εθνικής αυτοδιάθεσης και της λαϊκής κυριαρχίας». Η Ελληνική Αδελφότητα χειρίστηκε με διπλωματική μαεστρία το θέμα κι ανέλαβε την ευθύνη υπογραμμίζοντας προς τις αυστριακές αρχές ότι δεν είχαν να φοβηθούν οτιδήποτε απ τους Κύπριους εκπατρισθέντες που είχαν βρει εκεί καταφύγιο. Μέλη εκείνων των Κυπρίων οικογενειών, ασχολήθηκαν κατόπιν με τα κοινά και την διοίκηση της Αδελφότητας και σήμερα απόγονοί τους εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στο Campo dei Greci.

Ο Μεγαλέξανδρος και η «Μυθιστορία» του, ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, ο Θόδωρος Πουλάκης , η κρητική σχολή

Εξέχουσα θέση στη νέα διαδικτυακή πύλη όπως και σε ολόκληρο το πολιτιστικό απόθεμα της ελληνικής κοινότητας κατέχει η «Μυθιστορία του Μεγάλου Αλεξάνδρου», το περίφημο και μοναδικά εικονογραφημένο βυζαντινό χειρόγραφο (Κώδιξ 5,Διήγησις Αλεξάνδρου,ψευδο- Καλλισθένη) του 14ου αι, το οποίο περιλαμβάνει τις 250 εντυπωσιακές μικρογραφίες διακοσμημένες με φύλλα χρυσού που αναπαριστούν(και μυθιστορούν) τη ζωή και τα έπη του Μακεδόνα στρατηλάτη. Αποτελείται από 193 φύλλα περγαμηνής ενωμένα σε 23 τετράδια με διαστάσεις 0,32 x 0,24 εκ. όπου περιγράφονται τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος εικονίζεται ως βυζαντινός αυτοκράτορας – προστάτης. Ο Μακεδόνας στρατηλάτης φέρνει μαζί του το πολιτισμικό κεφάλαιο του Ελληνισμού, μαχόμενος πέρα από τα όρια της αυτοκρατορίας, ως ηγέτης και δίκαιος κριτής. Είναι μια φανταστική αφήγηση παγκοσμίου φήμης, μεταφρασμένη σε έντεκα γλώσσες,(σ.σ. παρουσιάζεται και σε διαδραστική εφαρμογή) στην οποία εικονογραφούνται αριστουργηματικά η γέννηση, η ανατροφή, οι εκστρατείες, οι μάχες, οι πολιορκίες πόλεων, οι συναντήσεις με ξένους ηγεμόνες και ο θάνατος του Μακεδόνα Βασιλιά. Στο Ινστιτούτο βρίσκονται άλλα 47 χειρόγραφα βιβλία(τα 40 στην ελληνική γλώσσα) κι έχουν ψηφιοποιηθεί σύνολό τους.

Στην κορυφή των εικόνων και των κειμηλίων που έχουν ψηφιοποιηθεί και τεκμηριωθεί είναι τα έργα του Μιχαήλ Δαμασκηνού, του σπουδαίου Κρητικού ζωγράφου του 16ου αι, που κατάφερε να συνδυάσει ιδανικά την αυστηρή βυζαντινή παράδοση(maniera greca) με τις καινοτομίες της ιταλικής Αναγέννησης και της βενετσιάνικης σχολής(maniera latina) την περίοδο που ζούσε στη Βενετία .Το ψηφιακό αρχείο παρουσιάζει επίσης ολόκληρη την συλλογή έργων ορθόδοξης τέχνης που έχει κληρονομήσει το Ινστιτούτο από την Ελληνική Κοινότητα. Σ αυτήν περιλαμβάνονται αριστουργήματα της Βυζαντινής αγιογραφίας όπως οι εικόνες που έφερε από την Κωνσταντινούπολη (τον 15ο αι.,) η Άννα Παλαιολογίνα Νοταρά και δεκάδες έργα γνωστών ζωγράφων : Γεωρ Κλόντζας, Εμμ Λαμπάρδος, Βίκτωρ, Φραγκιάς Καβερτζάς, Θόδωρος Πουλάκης, Ιωαν Μόσκος, Εμμανουήλ και Κωνσταντίνος Τζάνες κ.α., συλλογή που δίνει την δυνατότητα στον κάθε επισκέπτη να παρακολουθήσει την εξέλιξη της τέχνης των κρητικών ζωγράφων από τον 15ο έως τον 17ο αι., και να τον ταξιδέψει από το Βυζάντιο στην Κρήτη και στην Κέρκυρα εκείνων των αιώνων. Διαθέσιμες στην ίδια ιστοσελίδα είναι και οι εντυπωσιακές εικόνες αγνώστων δημιουργών όπως «Η Εις Άδου Κάθοδος» (τέλη του 14ου αι., άγνωστου ζωγράφου από την Κωνσταντινούπολη), «Η Κοίμηση της Παναγίας» (β μισό του 15ου αι., άγνωστου ζωγράφου κρητικού εργαστηρίου) «Η Ανάληψη»(β μισό του 15ου αι.,άγνωστου ζωγράφου του Χάνδακα).

Το Ψηφιακό Αποθετήριο του Ινστιτούτου παρουσιάζει πλέον σε όλο τον κόσμο εκατοντάδες παλαίτυπα βιβλία του, τα περισσότερα ελληνικά(148), ιταλικά(123), λατινικά(105), γαλλικά(81).

«Συνολικά όπως ανέφερε στο ΑΠΕ ΜΠΕ, ο υπεύθυνος του προγράμματος, καθηγητής ΑΠΘ Χρ.Αραμπατζής είναι πλέον προσβάσιμα, σε υψηλή ανάλυση και εμπεριστατωμένη τεκμηρίωση σε κάθε μαθητή, εξειδικευμένο ερευνητή και ενδιαφερόμενο πολίτη 140.000 τεκμηριωμένα έγγραφα, (περίπου 1.000.000 ψηφιακές λήψεις) 10.000 τεκμήρια εικόνων και εκκλησιαστικών κειμηλίων, 1000 σπάνια παλαίτυπα βιβλία και 47 πολύτιμα βυζαντινά χειρόγραφα. Σημαντική παράμετρος του προγράμματος ήταν η ανάπτυξη εφαρμογών με σαφή εκπαιδευτικό προσανατολισμό. «Οι μαθητές και οι φοιτητές δεν μελετούν πλέον αντίγραφα ή εκδόσεις -εργάζονται επί της ουσίας με τις ίδιες τις πηγές, στη φυσική τους μορφή και στη χρονολογική τους αλληλουχία».

«Η ολοκλήρωση του έργου πρόσθεσε ο ίδιος, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στη διασύνδεση των ελληνικών πολιτιστικών φορέων με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά προγράμματα που σταδιακά ενσωματώνονται στην Europeana».

Θανάσης Τσίγγανας

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γεμάτος από ενδιαφέρουσες πρεμιέρες ξεκινά ο Ιούλιος κι ενώ μπαίνουμε στην καρδιά του Μουντιάλ. Το πρόγραμμα συνθέτουν οι ταινίες «Ο Θάνατος του Robin Hood» με τον Χιου Τζάκμαν – ένα σκοτεινό φιλμ πάνω στον μύθο του παιδικού ήρωα, «Η Πρόσκληση» της Ολίβια Γουάιλντ – με μια δυνατή τετράδα πρωταγωνιστών, «Η Πανούκλα» του Τσαρλι Πόλινγκερ, για τον εφηβικό εκφοβισμό, το «Πάρτι Γενεθλίων» με τον Γουίλεμ Νταφόε – γυρισμένο στην Κέρκυρα και παραπέμποντας στον Ωνάση, «Το Τελευταίο Ρίσκο», ακόμη μία δυναμική περιπέτεια με τον Ράσελ Κρόου, «Όσα Ξέρει η Μαριέλ», το οξυδερκές διασκεδαστικό φιλμ, που αποθεώθηκε στις Κάννες και «Η Ημιτελής Ιστορία της Σίμα», από το Ιράν. Σε επανέκδοση και το έξοχο θρίλερ του Μάικλ Μαν «Ο Ανθρωποκυνηγός».

Ο Θάνατος του Robin Hood

(«The Death of Robin Hood») Περιπέτεια εποχής, αμερικάνικης παραγωγής του 2025, σε σκηνοθεσία Μάικλ Σαρνόσκι, με Χιου Τζάκμαν, Τζόντι Κόμερ, Μπιλ Σκάρσγκαρντ, Μάρεϊ Μπάρτλετ, Νόα Τζουπ κα.

Ο θρύλος του Ρομπέν των Δασών, σε μια εντελώς διαφορετική έκδοση, ακόμη και από τις πιο μοντέρνες και βίαιες, διά χειρός του ταλαντούχου και ανερχόμενου Μάικλ Σαρνόσκι των «Pig» και «Ένα Ήσυχο Μέρος: Ημέρα πρώτη».

Υποβλητικά σκοτεινό, βίαιο και καταραμένο, το φιλμ του Σαρνόσκι αποδομεί τον μύθο του Άγγλου λαϊκού ήρωα, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα, τους λόγους και τους τρόπους με τους οποίους φτιάχνονται οι θρύλοι και γίνονται μέρος της παράδοσης, περνώντας από γενιά σε γενιά.

Έχοντας ως πρωταγωνιστή τον αγνώριστο, 57χρονο πλέον, Χιου Τζάκμαν και βασισμένο σε μία μπαλάντα του 17ου αιώνα – τέσσερις αιώνες μετά τη δράση του Ρομπέν – που διασκευάζει ελεύθερα ο Σαρνόσκι, το φιλμ θα ξενίσει όσους έχουν τυποποιήσει τον Άγγλο ήρωα του Μεσαίωνα, μέσα από τις πολυάριθμες μεταφορές της ιστορίας του στη μεγάλη οθόνη, από την κλασική ταινία του 1938 με τον αξεπέραστο Έρολ Φλιν, μέχρι τους Κέβιν Κόστνερ, Ράσελ Κρόου και τόσους άλλους, ακόμη και εκείνον με τα… κολάν.

Ένας μοναχικός, πληγωμένος βαριά, άντρας, που έχει περάσει τη ζωή του μέσα στο έγκλημα και τις λεηλασίες, βρίσκεται σε ένα απομονωμένο νησί. Είναι ο Ρομπέν, που προηγουμένως είχε προσπαθήσει να βοηθήσει τον καλό του φίλο Λιτλ Τζον, για να πάρει πίσω το αγρόκτημά του, τη γυναίκα και το παιδί του και μετά από μία σφαγή, θα βρεθεί μόνος και ετοιμοθάνατος, να παραληρεί. Εκεί τον βρίσκει μία ηγουμένη ενός μοναστηριού, η αδελφή Μπρίγκιτ, η οποία τον βοηθά να αναρρώσει και αυτός κρύβοντας την πραγματική του ταυτότητα, της ανταποδίδει τον ανθρωπισμό της, προστατεύοντας την ίδια και μία ομάδα ορφανών παιδιών.

Γνωρίζοντας ο ήρωας τον ψεύτικο μύθο, που έχει εξαπλωθεί για αυτόν σε όλη την Αγγλία, ζει πλέον μέσα στις τύψεις, πληγωμένος περισσότερο στην ψυχή παρά στο σώμα. Η ανάγκη ενός λαού για έναν ήρωα απέναντι στους αδίστακτους φεουδάρχες και τους άσπλαχνους και διεφθαρμένους γαλαζοαίματους βαφτίζει – και τραγουδά – έναν βάναυσο ληστή σε λαϊκό θρύλο.

Ο Σαρνόσκι, γυρίζει το πρώτο μέρος με ζοφερά ξεθωριασμένα χρώματα και το δεύτερο, όταν η αδελφή Μπρίγκιτ, του δίνει την ευκαιρία να λυτρωθεί από τις ενοχές του, με χρώματα φωτεινά, τη φύση να γαληνεύει. Αποτυπώνει μέσα από τη φύση και τους φωτισμούς του, τη βαριά ψυχολογία του Ρόμπεν. Ταυτόχρονα, η βιαιότητα της αρχής δίνει τη θέση της στη συνέχεια σε στιγμές ηρεμίας, σιωπών και στοχασμού, αλλάζει ρυθμούς, ακολουθώντας πιστά το όραμά του για τη μυθοποίηση ενός εγκληματία, που ψάχνει τρόπο να λυτρωθεί.

Τίποτα δεν είναι εύκολο ή παρήγορο, για το φιλμ, που αποτελεσματικά λειτουργεί ως μία πνευματική άσκηση, σχετικά με τον τρόπο που δημιουργούνται και εξαπλώνονται μυθικές ιστορίες από γενιά σε γενιά, γύρω από φωτιές και μουσικές, έξαψη και χαρά, για μορφές αμφιλεγόμενες και πράγματα που δεν ειπώθηκαν ποτέ και άλλα που τραγουδήθηκαν, ύμνοι της λαϊκής σοφίας και της ανάγκης.

ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ… Παλεύοντας με το παρελθόν του μετά από μια ζωή γεμάτη έγκλημα και ληστείες, ένας μοναχικός άνδρας βρίσκεται σοβαρά τραυματισμένος στα χέρια μιας μυστηριώδους γυναίκας, που του προσφέρει μια ευκαιρία για λύτρωση. Αυτές είναι οι τελευταίες ημέρες του Ρομπέν των Δασών.

Η Πρόσκληση

(«The Invite») Δραματική κομεντί, αμερικάνικης παραγωγής του 2026, σε σκηνοθεσία Ολίβια Γουάιλντ, με τους Σεθ Ρόγκεν, Ολίβια Γουάιλντ, Πενέλοπε Κρουζ και Έντουαρντ Νόρτον.

Η τεράστια επιτυχία της ισπανικής βιτριολικής κομεντί «Οι Γείτονες Από Πάνω» του 2020 και του Καταλανού Σεσκ Γκάι, σε ένα ακόμη ριμέικ, μετά από αυτά που γυρίστηκαν σε Ιταλία, Γερμανία, Γαλλία, Ρωσία, Τσεχία και Νότια Κορέα, μέσα σε έξι χρόνια.

Σκηνοθετημένη από τη διάσημη ηθοποιό Ολίβια Γουάιλντ – κρατά και έναν ρόλο ανάμεσα στο κουαρτέτο των πρωταγωνιστών – η ταινία θα λεγε κανείς ότι επιστρέφει στις ρίζες της, καθώς ο Γκάι, που τρέφει αμέριστο θαυμασμό προς τον Γούντι Άλεν και θεωρείται ο Ισπανός κληρονόμος του, ακολούθησε τη φόρμουλα μίας αμερικάνικης κλασικής σκρούμπολ κωμωδίας.

Εδώ, η Γουάιλντ, έχοντας στη διάθεσή της τους καταξιωμένους ηθοποιούς Σεθ Ρόγκεν, Πενέλοπε Κρουζ και Έντουαρντ Νόρτον, που κολλάνε με άνεση μεταξύ τους, δεν έχει και πολλά να κάνει για να πετύχει. Μόνο, που όπως συμβαίνει με πλήθος ριμέικ ευρωπαϊκών ταινιών στις ΗΠΑ, η ταινία της είναι κατώτερη του πρωτότυπου, επηρεασμένη από την αμερικάνικη απλοϊκότητα.

Ο Τζο και η Άντζελα, χρόνια παντρεμένοι, έχουν αρχίσει να αποξενώνονται και να έχουν χάσει κάθε ερωτικό πάθος. Παρότι δεν συνηθίζουν να καλούν κόσμο στο διαμέρισμά τους, το βράδυ οι μυστηριώδεις γείτονες του από πάνω διαμερίσματος, που ενοχλούν τον Τζο, από την έντονη ερωτική τους ζωή, κατεβαίνουν για ένα απρόσμενο δείπνο. Αυτό που ακολουθεί είναι μια βραδιά γεμάτη απρόσμενες ανατροπές, που φέρνει στην επιφάνεια βαθιά καταπιεσμένα συναισθήματα και ανεξερεύνητες πλευρές της σεξουαλικότητας.

Το θεατρικό έργο, πάνω στο οποίο βασίζεται το φιλμ, κρατά τη δομή του, αλλά οι γρήγοροι ρυθμοί και ο σωστός χρονισμός των διαλόγων και της φαρμακερής ατάκας, σε συνδυασμό με τη μουσική – βγαλμένη από πολεμική ταινία – και τα πλάνα μέσα από καθρέφτες ή από έρημα δωμάτια και τη συμβολή του κοφτερού μοντάζ (πρώτη χολιγουντιανή δουλειά του δικού μας Γιώργου Μαυροψαρίδη), βγάζει την πρωταγωνιστική τετράδα από τη θεατρική σκηνή και δίνει ζωή στο σπίτι. Είναι μια καλή έμπνευση της Γουάιλντ, που φέρνει την ένταση, το γέλιο και τις απρόβλεπτες ανατροπές στη σωστή θέση, τονώνοντας συνεχώς το ενδιαφέρον της ιστορίας.

Εκεί που χάνει η Γουάιλντ, είναι στην προσπάθειά της να πλησιάσει τις πιο ιδιότροπες ιδέες του σεναρίου και η επιφανειακή προσέγγιση των ηρώων, καθώς κατά βάση έχουμε να κάνουμε με μία ταινία χαρακτήρων. Η συγκινητική νότα του φινάλε συμπαθητική, όπως και το συνολικό αποτέλεσμα της ταινίας, για ένα ευχάριστο και ανέμελο βραδάκι.

ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ… Ο Τζο και η Άντζελα δεν συνηθίζουν να έχουν κόσμο στο σπίτι. Απόψε, οι μυστηριώδεις γείτονές τους από τον πάνω όροφο κατεβαίνουν για δείπνο. Αυτό που ακολουθεί είναι μια βραδιά γεμάτη απρόσμενες ανατροπές, που φέρνει στην επιφάνεια βαθιά καταπιεσμένα συναισθήματα και ανεξερεύνητες πλευρές της σεξουαλικότητας.

Η Πανούκλα

(«The Plague») Δραματικό θρίλερ, αμερικάνικης παραγωγής του 2025, σε σκηνοθεσία Τσάρλι Πόλινγκερ, με τους Έβερετ Μπλανκ, Κάγιο Μάρτιν, Κένι Ράσμουσεν, Τζόελ Έτζερτον, Λούκας Άντλερ κα.

Φαινομενικά μοιάζει με ακόμη ένα νεανικό ψυχολογικό θρίλερ, αλλά ο Τσάρλι Πόλινγκερ, στο ντεμπούτο του, δείχνει ικανός να συνθέτει κινηματογραφικά είδη, από περιπέτεια ενηλικίωσης, συμβολικό θρίλερ και κοινωνικό δράμα μέχρι σωματικό τρόμο, προκειμένου να μιλήσει για την εφηβική κακοποίηση, με θαρραλέες ιδέες και τολμηρή σκηνοθεσία.

Ο Πόλινγκερ, γνώρισε την αποθέωση στις Κάννες, δεδομένου ότι οι θεατές χειροκροτούσαν όρθιοι στο τέλος της ταινίας του για ένα δεκάλεπτο, ένα ρεκόρ για πρωτοεμφανιζόμενο σκηνοθέτη στο φεστιβάλ, αν και αυτό τον υποτίμησε, ως ένα σημείο, τοποθετώντας την «Πανούκλα» στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα και όχι στο επίσημο διαγωνιστικό.

Η χωρισμένη μητέρα του 12χρονου Μπεν ξαναπαντρεύεται και για λίγες ημέρες ιδιωτικότητας τον στέλνει να περάσει το καλοκαίρι σε μια αθλητική καλοκαιρινή κατασκήνωση, όπου θα προπονείται με συνομήλικούς του στο γουότερ πόλο. Νιώθοντας ευάλωτος και εγκαταλειμμένος, ο Μπεν μπαίνει στην παρέα των αγοριών, που με αρχηγό τον Τζέικ επιδίδονται σε εφηβικές αλητείες. Σοκαρισμένος ο Μπεν παρατηρεί πόσο εύκολα ο Τζέικ ξεσηκώνει τα υπόλοιπα αγόρια στη διαπόμπευση και την κακοποίηση οποιουδήποτε θεωρείται διαφορετικός. Όπως του παχύσαρκου και με έντονη ακμή Έλι, τον οποίο απομονώνουν ως φορέα «πανούκλας». Σταδιακά ο Μπεν επαναστατεί απέναντι στη σκληράδα των άλλων αγοριών και βρίσκεται στο στόχαστρό τους.

Ο Πόλινγκερ, όμως δεν είναι μόνο ικανός στη σύνθεση κινηματογραφικών ειδών, αλλά και στο να μιλάει για θέματα πέρα από τα προφανή. Έτσι, μέσα από την ιστορία του, που πολλές φορές προκαλεί έντονη ανησυχία, υπηρετώντας το θρίλερ, εξερευνά και τα θέματα της διαφορετικότητας, της τοξικής αρρενωπότητας, το πώς μια παρέα αγοριών μπορεί ασυναίσθητα να μετατραπεί σε αγέλη.

Χωρίς ίχνος διδακτισμού και αποφεύγοντας τα κλισέ του είδους, ο νεαρός Αμερικάνος σκηνοθέτης, κατασκευάζει έναν σκοτεινό, ελκυστικό και μυστηριώδες σύμπαν, παίζοντας με τα ψυχρά και ζεστά χρώματα και τον ήχο – η ηρεμία φέρνει την απειλή και τον ψυχολογικό τρόμο, αξιοποιώντας τα πρόσωπα των αγοριών που κρατούν τους βασικούς ρόλους.

Ένα ανατριχιαστικό φιλμ, που μπορεί να χάνει στα μισά τον δρόμο του και να πλατειάζει κάπως, αλλά συνολικά είναι μία ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα προσπάθεια, από έναν αν μη τι άλλο πολλά υποσχόμενο σκηνοθέτη.

ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ… Ένα κοινωνικά αμήχανο 12χρονο αγόρι προσπαθεί να αντεπεξέλθει στη σκληρή ιεραρχία μιας κατασκήνωσης πόλο, καθώς το άγχος τον κυριεύει όλο και περισσότερο, όταν συνειδητοποιεί ότι τα όρια μεταξύ παιχνιδιού και πραγματικότητας θολώνουν επικίνδυνα.

Το Πάρτυ Γενεθλίων

(«The Birthday Party») Δραματική ταινία, ελληνικής και ισπανικής παραγωγής του 2025, σε σκηνοθεσία Μιγκέλ – Άνχελ Χιμένεθ, με τους Γουίλεμ Νταφόε, Βικ Κάρμεν Σόνε, Τζο Κόουλ, Φρανσέσκο Γκαρίδο, Έμα Σουάρεθ, Χρήστο Στέργιογλου, Ελσα Λεκάκου κα.

Το πετυχημένο μυθιστόρημα του Πάνου Καρνέζη, «Το Πάρτι Γενεθλίων», που παραπέμπει εμφανώς στην προσωπικότητα του Αριστοτέλη Ωνάση, μεταφέρεται έπειτα από 18 χρόνια στη μεγάλη οθόνη, έχοντας για πρωταγωνιστή τον Γουίλεμ Νταφόε, ιδανικό για την περίσταση.

Ένα φιλμ, που εκτός από το ελκυστικό θέμα του – ο μύθος του Ωνάση μοιάζει αρκετός – φέρνει στο προσκήνιο τη λάμψη και την υπερβολή μέσα στην οποία ζουν οι ζάπλουτοι, αλλά και την αποθέωση της εικόνας τους, όπως αυτή διαδίδεται κατακλυσμιαία στη σημερινή εποχή. Και μάλιστα, σε έναν κόσμο που άγεται και φέρεται γύρω από την επιφάνεια της εικόνας, την ισχύ του χρήματος, τις εύπεπτες καλοβαλμένες και εντέχνως κατασκευασμένες ιστορίες περί «αυτοδημιούργητων» και «ιδιοφυών» ανθρώπων.

Γυρισμένη στην Αττική και στην Κέρκυρα, είναι η δεύτερη «ελληνική» ταινία του Ισπανού Μιγκέλ – Άνχελ Χιμένεθ, έπειτα από το συμπαθές δράμα «Παράθυρο στη Θάλασσα», που είχε σκηνοθετήσει πριν από έξι χρόνια στο μαγικό σκηνικό της Νισύρου.

Στα μέσα της δεκαετίας του ‘70, κάπου στο Ιόνιο, ο πανίσχυρος μεγιστάνας Μάρκος Τιμολέων, διοργανώνει στο ιδιωτικό του νησί ένα χλιδάτο πάρτι γενεθλίων για τη Σοφία, τη μοναχοκόρη και κληρονόμο του. Προσκαλεσμένοι φίλοι, συνεργάτες και παλιοί γνώριμοι, πολλοί απ’ τους οποίους βλέπουν το πάρτι ως ευκαιρία να πλησιάσουν τον Μάρκο και να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα. Ο Μάρκος, συνηθισμένος να ελέγχει αμείλικτα τους πάντες και τα πάντα γύρω του, έχει καταστρώσει κρυφά ένα σχέδιο για το μέλλον της κόρης του, χωρίς απαραίτητα τη συγκατάθεσή της. Όμως, η Σοφία είναι αποφασισμένη να αποκαλύψει μια αλήθεια που θα ανατρέψει τις ισορροπίες και τα σχέδια του πατέρα της, σε ένα πάρτι που όσο προχωρά η νύχτα γίνεται ολοένα και πιο εκρηκτικό και ανεξέλεγκτο.

Η ταινία, αν και έχει ζητήματα με τη δομή της, κλιμακώνει επαρκώς την υποβόσκουσα ένταση και τη μυστηριώδη ατμόσφαιρα, με δουλεμένα κλειστοφοβικά πλάνα, παρά το ειδυλλιακό τοπίο. Στα θετικά της ταινίας και τα φλας μπακ γύρω από την ζωή του μεγιστάνα, φωτίζοντας τα ένοχα μυστικά του και τους χαρακτήρες που γυροφέρνουν τον υπερβολικό πλούτο.

Ο Χιμένεθ, σκηνοθετεί με αυτοπεποίθηση και σίγουρος για το θέμα του, αναδεικνύοντας τις περισσότερες φορές πειστικά τα κρυφά κίνητρα, τα ηθικά διλήμματα και τα θολά όρια ανάμεσα σε αλήθεια και ψέμα, γύρω από την απόφαση του πληγωμένου ήρωά του, από τον αδόκητο χαμό του γιου του, να απομακρύνει τον σύντροφο της κόρης του απ’ αυτήν και να βρει τον γαμπρό που θέλει, για να συνεχίσει την αυτοκρατορία του.

Ο αναμφισβήτητα χαρισματικός Νταφόε, βλέπει τον ρόλο του ως βούτυρο στο ψωμί του και με την εκφραστική του άνεση (ρίχνει και μια ζεμπεκιά), γίνεται ένα με τον χαρακτήρα του μεγιστάνα και επιβάλλεται – με μια δόση υπερβολής – στο φιλμ, κάνοντας ακόμη και την ταλαντούχα Βικ Κάρμεν Σόνε, να χάνεται στη σκιά του.

ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ… Στα μέσα της δεκαετίας του ‘70, ο μεγιστάνας Μάρκος Τιμολέων διοργανώνει, στο ιδιωτικό του νησί στο Ιόνιο, ένα χλιδάτο πάρτι γενεθλίων για την κόρη του Σοφία, σκοπεύοντας να πάρει μια καθοριστική απόφαση για τη ζωή της, αλλά και τα δικά του σχέδια.

Το Τελευταίο Ρίσκο

(«The Get Out») Περιπέτεια, αμερικάνικης παραγωγής του 2026, σε σκηνοθεσία Ντέρικ Μπορτ, με τους Ράσελ Κρόου, Λουκ Έβανς, Τερέζα Πάλμερ, Νίνα Ντόμπρεβ κα.

Απ’ τις περιπέτειες δράσης, με κωμικές σκηνές, αστείες ατάκες και γραφικούς χαρακτήρες, που γυρίζονται σωρηδόν, γεμίζοντας με τίτλους τις πλατφόρμες ψυχαγωγίας και ενίοτε ξεφεύγουν προς τις κινηματογραφικές αίθουσες. Όπως εδώ, όπου ο μέτριος σκηνοθέτης Ντέρικ Μπορτ συναντάται και πάλι με τον Ράσελ Κρόου, έπειτα από το αποτυχημένο θρίλερ «Έκρηξη Θυμού», για να προσφέρουν 100 λεπτά διασκεδαστικής περιπέτειας και δράσης.

Και μπορεί ο Ράσελ Κρόου, επιτέλους, να δείχνει κάπως ανανεωμένος και ορεξάτος, αλλά ο Μπορτ, συνεχίζει να κινείται στα ρηχά και να τροφοδοτεί με «πετυχημένες συνταγές» την ταινία, που πάσχει σε πολλούς τομείς και κυρίως στο σενάριο, αλλά παρόλα αυτά βλέπεται χαλαρά, λόγω κάποιων αστείων στιγμών και της καταιγιστικής της δράσης.

Ο Μάνκο Καπάκ, ένας Αλβανός μετανάστης και ιδιοκτήτης ενός μπαρ, είναι έτοιμος να αφήσει πίσω του το σκοτεινό παρελθόν για να ξεκινήσει μία νέα ζωή με τη σύντροφό του. Τα σχέδιά του, όμως, ανατρέπονται όταν γίνεται στόχος ληστών και αδίστακτων καρτέλ. Την ίδια στιγμή, ένας μυστηριώδης ξένος εμφανίζεται με πρόταση να αγοράσει την επιχείρησή του. Καθώς οι απειλές πολλαπλασιάζονται, βρίσκεται παγιδευμένος σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι εξαπάτησης, εξουσίας και επιβίωσης, όπου η διαφυγή ίσως να μην είναι πλέον επιλογή.

Έχοντας ένα σενάριο ασθενές, παραγεμισμένο με πολλές υποϊστορίες και πρόσωπα, ο Μπορτ φαίνεται να ακολουθεί τη σιγουριά των συνταγών και των συμβάσεων, προκειμένου να το ολοκληρώσει, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που χάνει το παιδί τη μάνα…

Μια ρουτινιάρικα εκτελεσμένη περιπέτεια δράσης, που προσπαθούν να της δώσουν πνοή τόσο ο Κρόου, όσο και οι φιλότιμοι Άαρον Πολ, Νίνα Ντόμπρεβ, Τερέζα Πάλμερ και Λουκ Έβανς.

ΜΕ ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ… Ο Μάνκο Καπάκ, ιδιοκτήτης ενός μπαρ, είναι έτοιμος να αφήσει πίσω του το σκοτεινό παρελθόν του και να ξεκινήσει μια νέα ζωή με τη σύντροφό του. Τα σχέδιά του ανατρέπονται όμως όταν γίνεται στόχος ληστών και αδίστακτων καρτέλ.

Προβάλλονται ακόμη οι ταινίες:

Όσα Ξέρει η Μαριέλ

(«What Marielle Knows») Καλογραμμένη και διασκεδαστική κομεντί, από τον Γερμανό Φρέντερικ Χάμπαλεκ, που σατιρίζει καυστικά την αστική οικογένεια και τα προβλήματα που κρύβονται κάτω από το χαλάκι των συμβάσεων και της καλής εικόνας προς την κοινωνία.

Το στόρι θέλει την 12χρονη Μάριελ, η οποία ξαφνικά αποκτά τηλεπαθητικές ικανότητες και μπορεί να διαβάζει τις σκέψεις των γονιών της. Αυτό θα τους φέρει σε εξαιρετικά άβολες καταστάσεις, καθώς το παιδί αποκαλύπτει τα ψέματα, τα μυστικά και την απογοήτευσή τους από την έγγαμη ζωή τους.

Στη δεύτερή του ταινία, που προβλήθηκε στο επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα της Μπερλινάλε, ο Χάμπαλεκ διερευνά τα μυστικά και ψέματα ενός ζευγαριού ενώ ο γάμος τους δείχνει ετοιμόρροπος, μέσα από τα αθώα μάτια μίας έφηβης, με κέφι και οξυδέρκεια, αλλά και μια περιττή ευθυγράμμιση της σκηνοθεσίας του προς το φεστιβαλικό κοινό.

Συμπαθέστατη η μικρή Γιούλια Γιεντς και οι ικανοποιητικοί, στους ρόλους των γονιών, Φέλιξ Κράμερ και Λαένι Γκάιζελερ.

Η Ημιτελής Ιστορία της Σίμα

(«Sima’s Unfinished Narration») Εξαιρετικού ενδιαφέροντος κοινωνικό δράμα, ιρανικής παραγωγής του 2023, σε σκηνοθεσία του ικανότατου σεναριογράφου Αλιρεζά Σαμαντί. Μία ταινία για το καυτό πρόβλημα των κοινωνικών δικτύων στην εποχή της πληροφορίας και όταν μια φήμη μπορεί να καταστρέψει ανθρώπους, όπως εδώ και κατ’ επέκταση να συκοφαντήσει λαούς, να καταδικάσει χώρες στη διεθνή κοινή γνώμη.

Η τακτοποιημένη όσο και ήσυχη ζωή ενός καθηγητή γίνεται άνω κάτω, όταν σκάει μια είδηση στα κοινωνικά δίκτυα που τον αφορά. Αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να ελέγξει, αναγκάζεται να παλέψει για να προστατεύσει την υπόληψη, τη ζωή και την αλήθεια του, μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η πληροφορία γίνεται όπλο.

Η ισχύ της φήμης είναι μεγαλύτερη της αλήθειας και ο ήρωας απροστάτευτος. Ένα παγκόσμιο ζήτημα, που παίρνει άλλες διαστάσεις στο Ιράν και στη μάχη των εντυπώσεων.

Το αγχώδες φιλμ, παρά τις αδυναμίες του, κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον, ενώ καλές είναι και οι ερμηνείες των Μεχράν Αχμαντί, Αλί Ασμαντ, Μάχσα Μπαβάφα κα.

Ο Ανθρωποκυνηγός

(«Manhunter») Το υπέροχο θρίλερ του Μάικλ Μάν, που εγκαινίασε τον κινηματογραφικό κόσμο του Χάνιμπαλ Λέκτορ, σε επανέκδοση για τα 40 χρόνια από την πρεμιέρα της.

Ο μέγας στυλίστας Μάικλ Μαν, στη δεύτερη ταινία του, συστήνεται στο ευρύ κοινό και γίνεται γνωστός διεθνώς, μεταφέρει υποδειγματικά το μπεστ σέλερ του Τόμας Χάρις «Κόκκινος Δράκος», ακολουθώντας τη φόρμα ενός νεο-νουάρ και παραδίδει ένα υποδειγματικά κομψό, παγωμένο, ψυχολογικό θρίλερ.

Πέντε χρόνια πριν από το διάσημο φιλμ του Τζόναθαν Ντέμι «Η Σιωπή των Αμνών» – σίκουελ του «Ανθρωποκυνηγού», ο Μαν ανανεώνει τους κώδικες του θρίλερ, ρίχνοντας το βάρος του στις μεθόδους της εγκληματολογικής επιστήμης και την ψυχολογική ανάλυση των σίριαλ κίλερ.

Ένας ψυχοπαθής δολοφόνος είναι ελεύθερος και σκορπάει τον πανικό, καθώς σε κάθε πανσέληνο σκοτώνει από μια οικογένεια. Η αστυνομία αδυνατεί να τον συλλάβει και το FBI στρέφεται στον πρώην πράκτορα Γουίλ Γκρέιαμ, που στο παρελθόν είχε συλλάβει τον Δρ Χάνιμπαλ Λέκτορ.

Πρωταγωνιστούν οι Γουίλιαμ Πίτερσεν, Τζόαν Άλεν, Μπράιαν Κοξ (Χάνιμπαλ), Ντένις Φαρίνα, Κιμ Γκράιστ κα.

Χάρης Αναγνωστάκης

Φωτογραφία από την ταινία «Ο Θάνατος του Robin Hood» – Πηγή Φωτογραφίας: Spentzos Film

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου προσφέρει φέτος μια σπάνια εμπειρία, υποδεχόμενο για πρώτη φορά το κοινό στο υποβλητικό Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου τα μεσάνυχτα, για δύο ιδιαίτερες παραστάσεις που αξιοποιούν τη μοναδική νυχτερινή συνθήκη του χώρου, στο πλαίσιο των κύκλων «1-1-1» (Ένας συνθέτης – ένα έργο – μια ηθοποιός) και «C_MUSIC NOW».

Η πρώτη μεταμεσονύκτια πρόταση είναι η παράσταση «(‘Αλκηστις) Τοπίο μετά την Υπόσχεση» του Δημήτρη Καμαρωτού, η οποία θα παρουσιαστεί στις 26 και 27 Ιουνίου 2026 στις 23.59.

Πρόκειται για μια ξεχωριστή σκηνική εμπειρία στον αρχαιολογικό χώρο, με μία ερμηνεύτρια και ένα κουιντέτο εγχόρδων. Έργο απείθαρχο και έκρυθμο, η «Άλκηστις» δραπετεύει από το ευριπίδειο κείμενο και μετατρέπεται σε έναν υποφωτισμένο μονόλογο, όπου η ηρωίδα δεν αφηγείται τη θυσία της, αλλά τη διασχίζει, παρασέρνοντας το κοινό σε μια περιπλάνηση στον νυχτερινό αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου. Φυσικό και μουσικό τοπίο αποκαλύπτουν ένα μονοπάτι μετάβασης σε όποιον έχει ανάγκη να το δει.

Η παράσταση έχει διάρκεια 90 λεπτά. Η αναχώρηση των λεωφορείων για την επιστροφή προς την Αθήνα είναι στις 02.00 από τον χώρο του Αρχαίου Σταδίου Επιδαύρου και για τις δύο ημέρες.

Η δεύτερη μεταμεσονύχτια παράσταση, το «Oedipus Steps» σε σύνθεση του Ζήση Σέγκλια, θα παρουσιαστεί στις 10 και 11 Ιουλίου 2026 στις 23.59. «Το γνώρισμα των μεγάλων έργων είναι ότι κρύβουν άλλα άγνωστα μέσα τους. Όπως οι δύο ανυπέρβλητες τραγωδίες του Οιδίποδα. Σαν κάμερα που ακολουθεί τον ήρωα εκτός κάδρου, σαν χαμένο υλικό που προβάλλεται για πρώτη φορά, αυτή η περιπετειώδης συνάντηση μουσικής, χορού και λόγου μάς μεταφέρει στα πίσω δωμάτια του μυαλού του, λίγο πριν το σμίξιμό του με το φως» αναφέρει το δελτίο τύπου της παράστασης.

Η διάρκεια της παράστασης είναι 45 λεπτά. Η αναχώρηση των λεωφορείων για την επιστροφή προς την Αθήνα είναι στις 01.30 από τον χώρο του Αρχαίου Σταδίου Επιδαύρου και για τις δύο ημέρες.

Με γνώμονα την αρτιότερη εξυπηρέτηση και τη διευκόλυνση των θεατών, το Φεστιβάλ, σε συνεργασία με την ΚΤΕΛ Αργολίδας, ανακοινώνει τη δρομολόγηση ειδικών λεωφορείων από την Αθήνα απευθείας προς το Αρχαίο Στάδιο Επιδαύρου. Η αναχώρηση των λεωφορείων θα πραγματοποιείται στις 20.30 από την Αθήνα (Ιερά Οδός 150, στάση λεωφορείων, πλησίον σταθμού μετρό Ελαιώνα).

Από το Μικρό Θέατρο στο Αρχαίο Στάδιο- Διπλή φεστιβαλική εμπειρία με ενιαία μετακίνηση

Αξίζει να σημειωθεί ότι για τους θεατές που επιθυμούν να συνδυάσουν τις φεστιβαλικές επιλογές τους, πραγματοποιούνται επιπλέον εσωτερικά δρομολόγια από το Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου (κοντά στο Λιμάνι Παλαιάς Επιδαύρου) προς το Αρχαίο Στάδιο, χωρίς επιπλέον επιβάρυνση.

Πιο συγκεκριμένα, στο Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου παρουσιάζεται την Παρασκευή 26 και το Σάββατο 27 Ιουνίου η παράσταση «Τουρνέ» του Ευριπίδη Λασκαρίδη, μια κωμικοτραγική παράσταση που αντλεί έμπνευση από τον κόσμο των καλοκαιρινών περιοδειών, ανασκάπτοντας τις αθέατες πτυχές της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας.

Αντίστοιχα, την Παρασκευή 10 και το Σάββατο 11 Ιουλίου ο Κ. Βήτα στο έργο «Εννιά νούφαρα από τη νεκρή όχθη» αφουγκράζεται την «άλλη όχθη» της μαζικής μετανάστευσης, από τον Πειραιά στη Νέα Υόρκη, και ενορχηστρώνει μέσα από το δικό του πρίσμα παραδοσιακά και ρεμπέτικα τραγούδια.

Αγορά εισιτηρίων για τα δρομολόγια της ΚΤΕΛ Αργολίδας

«(‘Αλκηστις) Τοπίο μετά την Υπόσχεση»: https://www.more.com/gr-el/tickets/walk/metakinisi-me-leoforeio-apo-kai-pros-to-zisis/

«Oedipus Steps»:https://www.more.com/gr-el/tickets/walk/metakinisi-me-leoforeio-apo-kai-pros-tin-epid/

Πληροφορίες εισιτηρίων για τις παραστάσεις: http://aefestival.gr/plirofories-eisitirion

Ν.Μπ.

Photo Credit: Aris Kamarotos

ΑΠΕ-ΜΠΕ