Σαφές πολιτικό μήνυμα προς τις προοδευτικές δυνάμεις έστειλε από την Κρήτη ο Αλέξης Τσίπρας, δηλώνοντας ότι δεν θεωρεί αντίπαλό του τον Νίκο Ανδρουλάκη, αλλά τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Μιλώντας στην εκπομπή «Αντιθέσεις» της ΚΡΗΤΗ TV, με τον Γιώργο Σαχίνη, υποστήριξε ότι για να υπάρξει προοδευτική κυβέρνηση χρειάζονται δύο προϋποθέσεις: η ΕΛ.ΑΣ. να βρεθεί πρώτη με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο και να διαμορφωθεί πεδίο προγραμματικής συνεννόησης με τα υπόλοιπα κόμματα του προοδευτικού χώρου.

Ο πρόεδρος της ΕΛ.ΑΣ. αναγνώρισε ότι οι πολιτικές δυνάμεις θα παραμείνουν ανταγωνιστικές, αλλά ζήτησε ο ανταγωνισμός να αφορά την πολιτική πρόταση και την αντιπολίτευση στη Νέα Δημοκρατία, όχι την αλληλοϋπονόμευση. «Είμαστε ανταγωνιστές, αλλά δεν πρέπει να αναπαράγουμε μία λογική ότι είμαστε οι βασικοί αντίπαλοι», είπε, προσθέτοντας ότι σέβεται την αυτονομία του ΠΑΣΟΚ, του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ. Απαντώντας στην επισήμανση του δημοσιογράφου ότι η δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ ΕΛ.ΑΣ. και ΠΑΣΟΚ μπορεί να ευνοεί τον πρωθυπουργό, ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι ο ίδιος δεν έχει επιτεθεί στον κ. Ανδρουλάκη και απέδωσε τις περισσότερες σχετικές τοποθετήσεις στελεχών του ΠΑΣΟΚ σε επιθέσεις κατά του κόμματός του.

Η συνέντευξη δόθηκε την πρώτη ημέρα της διήμερης περιοδείας του στην Κρήτη. Το πρόγραμμα της επίσκεψης περιλαμβάνει επαφές στο Ηράκλειο και το Λασίθι, με αντικείμενο τις πρόσφατες πλημμύρες, την πορεία των έργων στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης και τις ανάγκες των υποδομών. Την Τρίτη ο κ. Τσίπρας αναμένεται να επισκεφθεί περιοχές του Ρεθύμνου.

Στον ΒΟΑΚ ενημερώθηκε για τα έργα και συναντήθηκε με εκπροσώπους του συλλόγου «SOS Τροχαία Εγκλήματα» και επαγγελματίες οδηγούς. Ακολούθως μετέβη στο Οροπέδιο Λασιθίου, όπου έκανε αυτοψία σε πλημμυρισμένες αγροτικές εκτάσεις και συνομίλησε με παραγωγούς για τις ζημιές στις καλλιέργειες. Εκεί ζήτησε να επιταχυνθούν οι καταγραφές και να καταβληθούν άμεσα αποζημιώσεις. Η παρουσία του στην περιοχή συνέπεσε με την ανακοίνωση ότι οι παραγωγοί έχουν προθεσμία έως τις 19 Οκτωβρίου για να υποβάλουν δηλώσεις ζημιάς στον ΕΛΓΑ.

Στο οικονομικό σκέλος της συνέντευξης, ο πρώην πρωθυπουργός χαρακτήρισε την ακρίβεια «αόρατο μνημόνιο», επικαλούμενος αυξήσεις στο κόστος ζωής που, όπως είπε, υπερβαίνουν την άνοδο των μισθών. Για τα ενοίκια ανέφερε αύξηση 70%, ενώ υποστήριξε ότι οι μισθοί έχουν αυξηθεί περίπου 30% και ότι η επιβάρυνση γίνεται αισθητή στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της λογοδοσίας όλων ενώπιον της Δικαιοσύνης, λέγοντας ότι «ασυλία δεν θα υπάρχει για κανέναν», με την επιφύλαξη ότι κανείς δεν είναι εκ προοιμίου ένοχος και ότι η κρίση ανήκει στη Δικαιοσύνη.

Η επίσκεψη συνδυάζει την ανάδειξη τοπικών προβλημάτων με μια ευρύτερη πολιτική επιδίωξη: ο κ. Τσίπρας επιχειρεί να ορίσει την ΕΛ.ΑΣ. ως βασικό πόλο της αντιπολίτευσης απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, αφήνοντας ταυτόχρονα ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεννόησης με τα υπόλοιπα κόμματα του προοδευτικού χώρου. Το αν το μήνυμα συνεργασίας θα βρει ανταπόκριση μένει να φανεί στην πολιτική αντιπαράθεση που ο ίδιος περιγράφει ως ανταγωνισμό και όχι ως πόλεμο μεταξύ συμμάχων.

ΝΕWSIT

https://www.newsit.gr/politikh/tsipras-apo-tin-kriti-antipalos-mou-einai-o-mitsotakis-anoigma-synergasias-pros-tis-proodeytikes-dynameis/4796644/

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στον ΣΚΑΪ 100,3, έκανε λόγο για θετικό αποτύπωμα της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο, η οποία εντάχθηκε στον θεσμοθετημένο στρατηγικό διάλογο Ελλάδας-ΗΠΑ. Υπενθύμισε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών δεν ταξιδεύει συχνά για τέτοιους διαλόγους: πέρυσι είχε πάει στην Ινδία και αυτή είναι η δεύτερη φορά. Η επίσκεψη, όπως είπε, επιβεβαίωσε το εξαιρετικό πλαίσιο των διμερών σχέσεων, που πέρα από την αμυντική και πολιτικοδιπλωματική διάσταση επεκτείνονται πλέον σε ενέργεια, διασυνδεσιμότητα και επενδύσεις. Ο Ρούμπιο ανέδειξε τον ρόλο της χώρας ως αναντικατάστατου εταίρου στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ η εικόνα της ομιλίας του στην Πνύκα με την Ακρόπολη πίσω του αποτυπώνει, κατά τον πρωθυπουργό, την ήπια ισχύ της Ελλάδας και την παρακαταθήκη της κλασικής Ελλάδας, ως θεμελίου του δυτικού πολιτισμού.

Στα αμυντικά, επανέλαβε ότι η επιλογή είναι η διατήρηση στρατηγικού ποιοτικού πλεονεκτήματος, γι’ αυτό και η απόκτηση των F-35, η αναβάθμιση των F-16, η φρεγάτα Belharra και ο «θόλος του Αχιλλέα». Υπερασπίστηκε τη δαπάνη 3,5% του ΑΕΠ για την άμυνα, παρά τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, ως συμβόλαιο με την κοινωνία που θέτει την ασφάλεια ως υπέρτατο αγαθό. Η Ελλάδα, πρόσθεσε, είναι και γέφυρα προς τη Μέση Ανατολή, τον Κόλπο και την Ινδία, με κρίσιμη θέση στον διάδρομο IMEC, όπου εντάσσονται και τα έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Για το Ισραήλ, ξεκαθάρισε ότι η στρατηγική σχέση είναι με το κράτος και όχι κατ’ ανάγκην με την εκάστοτε κυβέρνηση, επικαλούμενος ως απτό όφελος τον «θόλο του Αχιλλέα», του οποίου τον πηγαίο κώδικα θα κατέχει η χώρα. Σημείωσε ότι η σχέση δεν έχει θίξει τους δεσμούς με τον αραβικό κόσμο και την Παλαιστινιακή Αρχή, ούτε έχει εμποδίσει την κριτική στην ισραηλινή κυβέρνηση, ιδίως για τη Δυτική Όχθη. Για το καλώδιο, είπε ότι οι ΗΠΑ στηρίζουν τα έργα διασύνδεσης, αλλά το έργο είναι ευρωπαϊκό εξαρχής, με επιδότηση άνω των 600 εκατ. ευρώ και πλέον με τη γαλλική Meridian ως πλειοψηφικό μέτοχο.

Απαντώντας στην κριτική, είπε ότι κάποιοι, από το Ισραήλ ή από τα δεξιά, μοιάζουν να εύχονται στραβοπατήματα στα εθνικά θέματα, και τους συνέστησε προσοχή. Επιτέθηκε στον Αλέξη Τσίπρα, εντυπωσιασμένος που πρώην πρωθυπουργός δεν γνωρίζει ότι η Ελλάδα συμμετέχει στο πρόγραμμα F-35, με παραλαβές το 2029 και το 2030, ενώ η Τουρκία είναι εκτός, και τον ρώτησε αν θυμάται δήλωσή του κατά της πώλησης F-35 στην Τουρκία. Για τα ελληνοτουρκικά, μίλησε για «ελαφρύ κυματισμό στο Αιγαίο», κάτι που δεν θεωρεί ασυνήθιστο στις συναντήσεις με τον Τούρκο πρόεδρο.

Στην εξωτερική πολιτική γενικότερα, υπογράμμισε τη συμμαχία με τις ΗΠΑ, την ένταξη στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ και τις σχέσεις με τον αραβικό κόσμο, την Ινδία και το Ισραήλ. Για την Ουκρανία, χαρακτήρισε ανατριχιαστική την κλιμάκωση σε πόλεμο όπου σκοτώνονται συνεχώς άμαχοι, και είπε ότι δεν θα ήταν δίκαιο ο πόλεμος να λήξει με συντριβή της Ουκρανίας, θυμίζοντας το τραύμα της Κύπρου. Για τον κάθετο διάδρομο, τόνισε ότι ήδη λειτουργεί και κάνει την Ελλάδα πάροχο ενεργειακής ασφάλειας για Βαλκάνια και Ανατολική Ευρώπη, ενώ η παρουσία της Chevron νότια της Κρήτης συνιστά, όπως είπε, αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ανακοίνωσε ότι η Exxon θα κάνει την πρώτη ερευνητική γεώτρηση δυτικά της Κέρκυρας το δεύτερο τρίμηνο του 2027.

Στα οικονομικά, περιέγραψε τη σύγκρουση δύο προτεραιοτήτων στην Ευρώπη, του μηνύματος προς τις αγορές και της στήριξης της κοινωνίας, και εκτίμησε ότι θα εξασφαλιστεί κάτι επιπλέον, χωρίς να είναι δραματικό. Ανέφερε τη μείωση του δημόσιου χρέους ως ίσως τη μεγαλύτερη επιτυχία της οικονομικής πολιτικής και την απαλλαγή από φόρο των νέων έως 25 ετών για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ. Αναφέρθηκε και στα εγκαίνια της επένδυσης της Ελληνικός Χρυσός, που πέρασε, όπως είπε, από «40 κύματα» και την οποία πολέμησε ο ΣΥΡΙΖΑ. Τέλος, δήλωσε ότι θέλει να ολοκληρώσει το έργο της κυβέρνησης και ότι δεν θα δεχόταν «να κατέβουν τα μολύβια» και να μπει η χώρα σε παρατεταμένη προεκλογική περίοδο, έχοντας ζητήσει από τους υπουργούς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τους επόμενους έξι μήνες.

ΑΠΕ ΜΠΕ

Σαφές μήνυμα ότι οι «ευαισθησίες» τρίτων χωρών δεν συνιστούν δικαίωμα έστειλε ανώτατη διπλωματική πηγή, στον απόηχο των δηλώσεων του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI), κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα.

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, αναφερόμενος στα έργα ενεργειακής διασύνδεσης και «φωτογραφίζοντας» το GSI, σημείωσε ότι «τα έργα αυτά περιπλέκονται από τις ευαισθησίες που έχουν και άλλες χώρες της περιοχής».

Κληθείσα να σχολιάσει τη συγκεκριμένη αναφορά, η ανώτατη διπλωματική πηγή ήταν σαφής: «Η ευαισθησία δεν σημαίνει και δικαίωμα».

Η επισήμανση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αποτυπώνει τη θέση της Αθήνας ότι οι αντιδράσεις ή οι «ευαισθησίες» τρίτων χωρών έναντι της ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν μπορούν να παράγουν δικαιώματα ούτε να περιορίζουν δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Η αμερικανική δέσμευση για το GSI και η «ιδιωτική διπλωματία»

Σε ό,τι αφορά τη στάση των ΗΠΑ απέναντι στο έργο, η ανώτατη διπλωματική πηγή παρέπεμψε στις επανειλημμένες αναφορές του Μάρκο Ρούμπιο περί αμερικανικής δέσμευσης στα έργα ενεργειακής διασυνδεσιμότητας.

Όπως επισημάνθηκε, η θέση της Ουάσιγκτον υπέρ του έργου είναι σαφής, ενώ η σχέση και η συμμαχία ΗΠΑ-Ελλάδας αποτελούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκφράζεται αυτή η δέσμευση.

Για την αναφορά του Αμερικανού ΥΠΕΞ στην «ιδιωτική διπλωματία», η ίδια πηγή σημείωσε ότι ορισμένα ζητήματα δεν μπορούν, εκ της φύσεώς τους, να δημοσιοποιούνται, καθώς αφορούν ευαίσθητες πληροφορίες και χειρισμούς εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.

Το τι θα πράξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το State Department, εφόσον προκύψει οποιοδήποτε ζήτημα σχετικά με την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα, δεν είναι κάτι το οποίο μπορεί να εκτεθεί δημοσίως, επισημάνθηκε, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση θα λειτουργήσει η διπλωματία. Για την επανεκκίνηση των εργασιών του GSI διευκρινίστηκε ότι αυτή δεν εξαρτάται από την ελληνική κυβέρνηση ούτε από κάποιον ελληνικό φορέα. Όταν υποβληθεί το σχετικό αίτημα από την αρμόδια εταιρεία, η ελληνική πλευρά είναι έτοιμη να προχωρήσει στις προβλεπόμενες διαδικασίες και στις αναγκαίες αδειοδοτήσεις, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.

Η αποτίμηση της επίσκεψης Μ. Ρούμπιο

Ιδιαίτερα θετική ήταν η αποτίμηση της επίσκεψης του Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα, η οποία, σύμφωνα με την ανώτατη διπλωματική πηγή, λειτούργησε σε δύο επίπεδα: αφενός επιβεβαίωσε το υψηλό επίπεδο των σχέσεων Ελλάδας-ΗΠΑ και αφετέρου ανέδειξε την κοινή κατανόηση των δύο πλευρών σε μία σειρά κρίσιμων διεθνών ζητημάτων.

Υπογραμμίστηκε ότι έχει πλέον διαμορφωθεί ένας σταθερός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων και ιδιαίτερα μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην προσωπική σχέση που έχει αναπτυχθεί με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ, η οποία, όπως σημειώθηκε, στηρίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και την εκτίμηση.

Η επίσκεψη Rubio χαρακτηρίστηκε αυτοτελής και επισημάνθηκε ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ παρέμεινε δύο βράδια στην Ελλάδα.

Οι συνομιλίες κινήθηκαν σε δύο βασικούς άξονες: τις διμερείς σχέσεις και τις διεθνείς εξελίξεις. Στο δεύτερο σκέλος συζητήθηκαν εκτενώς η ευρύτερη Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική, η Ουκρανία, η διεθνής ασφάλεια και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, καθώς και άλλες εστίες έντασης.

Στην ατζέντα βρέθηκαν ειδικότερα οι εξελίξεις στον Λίβανο, στη Συρία, στη Λιβύη, στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη και στο Ιράν.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή επισήμανε ότι ο Marco Rubio διαθέτει βαθιά γνώση των θεμάτων της Ανατολικής Μεσογείου, γεγονός που επέτρεψε η συζήτηση να μη χρειαστεί να ξεκινήσει «από το μηδέν».

F-35: Το νομοθετικό εμπόδιο για την Τουρκία

Εκτενής αναφορά έγινε και στο ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή επισήμανε ότι αυτή τη στιγμή υφίσταται νομοθετικό πλαίσιο στις Ηνωμένες Πολιτείες που εμποδίζει την πώληση των F-35 στην Τουρκία, κάνοντας ειδική αναφορά στο CAATSA και στο ζήτημα των ρωσικών S-400.

Υπενθύμισε ότι μέχρι το 2019 η Τουρκία ήταν συμπαραγωγός χώρα στο πρόγραμμα των F-35, αλλά στη συνέχεια αποκλείστηκε.

Από ελληνικής πλευράς τονίστηκε ότι η Αθήνα δεν μπορεί να καθορίσει τις αποφάσεις μιας τρίτης χώρας ως προς τους αμυντικούς εξοπλισμούς και τις σχέσεις της με τους πελάτες της. Ωστόσο, το σημερινό νομικό καθεστώς στις ΗΠΑ είναι συγκεκριμένο και αποτελεί δεδομένο που δεν μπορεί να παραβλεφθεί. Την ίδια ώρα, η Ελλάδα προχωρεί στον δικό της μακροπρόθεσμο αμυντικό σχεδιασμό, με την αναβάθμιση των F-16 και την απόκτηση των F-35 να αποτελούν βασικά στοιχεία του.

Ενεργειακός κόμβος η Ελλάδα

Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφιερώθηκε στα ενεργειακά, όπου, σύμφωνα με την ίδια πηγή, υπάρχει κοινή κατανόηση Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών για την ανάγκη όσο το δυνατόν μεγαλύτερης διαφοροποίησης των ενεργειακών οδεύσεων.

Η Αθήνα στηρίζει τα έργα που αφορούν αγωγούς και ενεργειακές διασυνδέσεις, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ανεξαρτησίας.

Μέσα από αυτές τις διασυνδέσεις, όπως τονίστηκε, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε ενεργειακό κόμβο ιδιαίτερης σημασίας για την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, ενώ υπάρχει σαφής δέσμευση για την περαιτέρω ενίσχυση της θέσης της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.

Κυπριακό: Στόχος η επανεκκίνηση ουσιαστικών συνομιλιών

Το Κυπριακό αποτέλεσε επίσης μέρος της συζήτησης με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή τόνισε ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει καταβάλει σημαντική προσπάθεια προκειμένου το Κυπριακό να επανέλθει ως προτεραιότητα στην ατζέντα του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.

Βασικός στόχος της Αθήνας παραμένει η επανεκκίνηση των ουσιαστικών συνομιλιών, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.

Όπως επισημάνθηκε, για την Ελλάδα είναι ιδιαίτερα σημαντικό ο επόμενος Γενικός Γραμματέας να έχει το Κυπριακό μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων του.

Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία εκλογής του νέου ΓΓ του ΟΗΕ, η ανώτατη διπλωματική πηγή υπενθύμισε ότι απαιτούνται τουλάχιστον εννέα ψήφοι στο Συμβούλιο Ασφαλείας και να μην ασκηθεί βέτο από κανένα από τα πέντε μόνιμα μέλη. Από τις άτυπες διαδικασίες που έχουν προηγηθεί, όπως αναφέρθηκε, αρχίζουν να διαφαίνονται οι δυνατότητες συγκλίσεων γύρω από ορισμένες υποψηφιότητες.

Ελευθερία ναυσιπλοΐας και Στενά του Ορμούζ

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε, τέλος, στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με φόντο τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και γενικότερα την ασφάλεια των διεθνών θαλάσσιων οδών.

Η ανώτατη διπλωματική πηγή υπογράμμισε ότι η ελευθερία του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας δεν αποτελεί ζήτημα που αφορά μόνο την Ελλάδα ή τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ολόκληρη την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Τυχόν διατάραξη των θαλάσσιων οδών μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην ενεργειακή επάρκεια, στις προμήθειες και στις τιμές παγκοσμίως.

Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στα Στενά του Ορμούζ, καθώς, όπως επισημάνθηκε, ενδεχόμενος περιορισμός της ελεύθερης διέλευσης θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο και για άλλες περιοχές του κόσμου.

Εάν οι θαλάσσιες οδοί και ιδίως τα διεθνή στενά, τα οποία διέπονται από το Δίκαιο της Θάλασσας, μετατραπούν σε πεδία ελέγχου και περιορισμού, οι συνέπειες για τη διεθνή σταθερότητα θα μπορούσαν να είναι εξαιρετικά σοβαρές.

Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο λόγω του μεγέθους της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας όσο και ως θέμα αρχής που αφορά την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Τέλος, διευκρινίστηκε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει αίτημα από τις Ηνωμένες Πολιτείες για ελληνική συμμετοχή σε οποιαδήποτε νέα αποστολή στην περιοχή.

Η ελληνική πλευρά έχει, ωστόσο, καταστήσει σαφές ότι υπάρχει θετική προδιάθεση για συνδρομή, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει και τη διάθεση υποδομών, υπό δύο βασικές προϋποθέσεις: να επικρατούν συνθήκες ειρήνης και να υπάρχει συναίνεση των ενδιαφερόμενων μερών, ώστε να διασφαλίζεται και η ασφάλεια του ελληνικού προσωπικού.

Κώστας Δ.Μελισσόπουλος

ΑΠΕ-ΜΠΕ