Η ψηφιοποίηση της υγείας δεν είναι πλέον μια φιλόδοξη εξαγγελία αλλά μια λειτουργική ανάγκη στο επίκεντρο της οποίας βρίσκεται το e-Health Cloud, η νέα ψηφιακή υποδομή που φιλοδοξεί να ενοποιήσει τα ιατρικά δεδομένα της χώρας και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το σύστημα περίθαλψης – από τα επείγοντα έως την πιο απομακρυσμένη νησιωτική μονάδα. Η ψηφιοποίηση της υγείας και ο ρόλος του e-Health Cloud στο σύγχρονο σύστημα περίθαλψης αποτέλεσαν το θέμα συζήτησης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ημερίδας με θέμα «Ψηφιακό κράτος μέσω του ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ: Μετασχηματίζοντας την Ελλάδα προς όφελος του πολίτη».

Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο Γενικός Διευθυντής Ψηφιακών Υποδομών της ΗΔΙΚΑ Μιχαήλ Μιχαλόπουλος, ο βουλευτής Κιλκίς και επειγοντολόγος Πέτρος Παππάς και η παθολόγος, καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, ανέδειξαν τον κρίσιμο ρόλο του Health Cloud ως ενιαίου περιβάλλοντος ανάπτυξης και διαχείρισης συστημάτων υγείας, με κοινά πρότυπα ασφάλειας και διαλειτουργικότητας.

Όπως τονίστηκε, πρόκειται για τη βάση πάνω στην οποία «κουμπώνουν» ο ηλεκτρονικός φάκελος υγείας, τα νοσοκομειακά πληροφοριακά συστήματα, οι εφαρμογές τηλεϊατρικής και τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων.

Όπως επισημάνθηκε στη διάρκεια της συζήτησης, το e-Health Cloud μπορεί να αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά ενός σύγχρονου, διαλειτουργικού και πιο δίκαιου συστήματος υγείας, να εξοικονομήσει πόρους, να περιορίσει τα λάθη, να μειώσει τις ανισότητες πρόσβασης και, σε κρίσιμες στιγμές, να σώσει ζωές.

Ο ενιαίος ιατρικός φάκελος: το “ single point of truth”

Κομβικό στοιχείο της νέας ψηφιακής αρχιτεκτονικής είναι ο ατομικός ηλεκτρονικός φάκελος υγείας. Όπως σημείωσε ο κ. Μιχαλόπουλος, ο ιατρικός φάκελος υγείας που έχει αναπτυχθεί από την ΗΔΙΚΑ αποτελεί το “ single point of truth” για κάθε ασθενή και κάθε πολίτη στη χώρα μας.

«Μέσω της υποδομής του Health Cloud διευκολύνονται σε μεγάλο βαθμό οι διαλειτουργικότητες και με άλλα, πολλές φορές ετερογενή, συστήματα. Δεν είναι μόνο τα νοσοκομειακά συστήματα, όπου επίσης γίνεται μεγάλη δουλειά για την ψηφιοποίηση της υγείας. Μιλάμε και για διασυνοριακές ανταλλαγές δεδομένων, για εκτελέσεις συνταγών και παραπεμπτικών σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ, ανεξάρτητα από το σε ποια χώρα-μέλος έχουν εκδοθεί. Οπότε, με τέτοιες υποδομές στο Health Cloud, αλλά και με τις ταχύτητες που μπορεί να προσφέρει το ΣΥΖΕΥΞΙΣ, μπορούμε να έχουμε γρήγορη και αποτελεσματική εξυπηρέτηση, κυρίως του ασθενούς», ανέφερε.

Η άμεση πρόσβαση στο ιατρικό ιστορικό, στα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής, στις προηγούμενες νοσηλείες και στις απεικονιστικές εξετάσεις μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια – κυριολεκτικά, σημείωσε από την πλευρά του ο κ. Παππάς, τονίζοντας ότι στα επείγοντα περιστατικά ο χρόνος είναι κρίσιμος.

Παράλληλα επισήμανε ότι σήμερα μεγάλο μέρος του χρόνου χάνεται στην αναζήτηση πληροφοριών, όταν, για παράδειγμα, φτάνουν στα επείγοντα μια γυναίκα με κρίση πανικού, ένας ηλικιωμένος που δεν θυμάται τι αγωγή λαμβάνει ή ένας ασθενής χωρίς παραπεμπτικά και εξετάσεις. Με ένα πλήρως λειτουργικό Health Cloud, ο γιατρός θα μπορεί να δει άμεσα αν ο ασθενής λαμβάνει, για παράδειγμα, δύο στατίνες ή να ανατρέξει στην αξονική τομογραφία που έχει πραγματοποιήσει σε άλλο νοσοκομείο. Το όφελος είναι διπλό: καλύτερη και ταχύτερη κλινική απόφαση, αλλά και μείωση κόστους από άσκοπες, επαναλαμβανόμενες εξετάσεις.

Τεχνητή νοημοσύνη: εργαλείο, όχι υποκατάστατο

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης, με παραπομπές στη διεθνή βιβλιογραφία και σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, όπου τα τελευταία χρόνια δημοσιεύονται εκτενείς μελέτες για τη συμβολή της στη διάγνωση και θεραπεία.

Όπως ανέφερε η κ. Ψαλτοπούλου, η τεχνητή νοημοσύνη δεν υποκαθιστά τον γιατρό, αλλά τον υποστηρίζει. Μπορεί να βοηθήσει στην ανάλυση μεγάλου όγκου δεδομένων, στην επιλογή θεραπευτικών πρωτοκόλλων, ακόμη και στην ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών σκευασμάτων. Ωστόσο, η τελική ευθύνη παραμένει στον επαγγελματία υγείας.

Ταυτόχρονα, τέθηκαν εύλογα ερωτήματα: Πώς διασφαλίζεται η προστασία των προσωπικών δεδομένων; Θα είναι υποχρεωτική η συμμετοχή δημόσιων και ιδιωτικών φορέων; Πώς θα εξασφαλιστεί ότι το σύστημα δεν θα μετατραπεί σε επιπλέον γραφειοκρατικό βάρος για τους γιατρούς;

Οι τεχνικές υποδομές του Health Cloud, όπως αναφέρθηκε, έχουν σχεδιαστεί με πρόβλεψη για εναλλακτικά σενάρια λειτουργίας, ώστε να διασφαλίζεται η αδιάλειπτη πρόσβαση ακόμη και σε περιόδους αυξημένης πίεσης. Η κυβερνοασφάλεια αποτελεί κρίσιμο πυλώνα, με μηχανισμούς ελέγχου και προστασίας που λειτουργούν προληπτικά.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης επισημάνθηκε επίσης ότι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ψηφιοποίησης είναι η εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και η αποδοχή ότι η αναζήτηση πληροφορίας μέσω ψηφιακών εργαλείων δεν μειώνει το κύρος του γιατρού αλλά το ενισχύει. Ο όγκος της ιατρικής γνώσης είναι πλέον τέτοιος που κανείς δεν μπορεί να τα γνωρίζει όλα. Η τεχνολογία λειτουργεί ως σύμμαχος, όχι ως απειλή.

Τηλεϊατρική: γέφυρα για τις απομακρυσμένες περιοχές

Η αξία της τηλεϊατρικής αναδείχθηκε ιδιαίτερα για τις νησιωτικές και ορεινές περιοχές της χώρας. Μέσω των ψηφιακών δικτύων και των υψηλών ταχυτήτων διασύνδεσης, ένας παθολόγος σε ένα περιφερειακό κέντρο υγείας μπορεί να συνεργαστεί σε πραγματικό χρόνο με έναν εξειδικευμένο καρδιολόγο μεγάλου νοσοκομείου.

Όπως επισημάνθηκε στη διάρκεια της συζήτησης, η εξ αποστάσεως ιατρική δεν υποκαθιστά τη φυσική παρουσία, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, ιδίως όταν η άμεση μεταφορά δεν είναι εφικτή.

«Το δίκτυο της τηλεϊατρικής είναι πάρα πολύ χρήσιμο και εδώ είναι και η συνεισφορά του ΣΥΖΕΥΞΙΣ, που συνδέει μικρούς και μεγάλους φορείς υγείας σε ένα δίκτυο με κεντρικό σύστημα ασφάλειας. Μιλάμε για ένα δημόσιο και ασφαλές δίκτυο όσον αφορά τα δεδομένα. Βάσει αυτής της υποδομής και με δεδομένο ότι συνεχώς αυξάνονται οι ταχύτητες, δίνεται η δυνατότητα απομακρυσμένης πρώτης διάγνωσης. Σε καμία περίπτωση δεν υποκαθίσταται ο επαγγελματίας υγείας. Το δίκτυο της τηλεϊατρικής βοηθά, ακόμη και σε συνεργασία με άλλους γιατρούς. Το συντονιστικό σημείο του δικτύου τηλεϊατρικής βρίσκεται στην ΗΔΙΚΑ και λειτουργεί. Μένει να συνδεθούν και άλλοι φορείς από τις διάφορες Υγειονομικές Περιφέρειες. Δεν είναι πανάκεια, δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως· βρίσκεται σε προοδευτική ένταξη φορέων και σίγουρα απαιτούνται διαδικασίες και κανόνες λειτουργίας. Η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά και στην κυβερνοασφάλεια και στην προστασία των συστημάτων. Δεν είναι μόνο πιθανός κίνδυνος· είναι και σύμμαχος. Τη χρησιμοποιούμε και σε ελέγχους. Επιπλέον, οι υψηλές ταχύτητες μπορούν να αξιοποιηθούν για την απομαγνητοφώνηση διαγνώσεων, την επισκόπηση διαγνωστικών εξετάσεων και τη δυνατότητα αναζήτησης δεύτερης γνώμης», σημείωσε ο κ. Μιχαλόπουλος.

Α.Φ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Οι θάνατοι από καρδιακή προσβολή στις ΗΠΑ αυξήθηκαν στους ενήλικες κάτω των 55 ετών και οι γυναίκες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου έπειτα από μια πρώτη καρδιακή προσβολή σε σύγκριση με τους άνδρες. Τα παραπάνω διαπιστώνει νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Journal of the American Heart Association» της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας.

Συγκεκριμένα, σε ανάλυση σχεδόν ενός εκατομμυρίου νοσηλειών ενηλίκων 18-54 ετών στις ΗΠΑ την περίοδο 2011-2022, διαπιστώθηκε ότι τα ποσοστά θνησιμότητας αυξήθηκαν κατά απόλυτη τιμή 1,2% σε ενήλικες κάτω των 55 ετών που νοσηλεύτηκαν με μια πρώτη σοβαρή καρδιακή προσβολή. Επίσης, εντοπίστηκε ότι οι γυναίκες εμφάνισαν υψηλότερο ποσοστό ενδονοσοκομειακού θανάτου τόσο από σοβαρή μορφή καρδιακής προσβολής όσο και από ηπιότερο υποτύπο, σε σύγκριση με τους άνδρες.

Παρότι οι γυναίκες εμφάνισαν παρόμοια ποσοστά ενδονοσοκομειακών επιπλοκών με τους άνδρες, υποβλήθηκαν σε λιγότερες καρδιολογικές επεμβατικές πράξεις για τη διάγνωση και αντιμετώπιση των αιτίων του εμφράγματος.

Τα ευρήματα ήταν απροσδόκητα και ανησυχητικά, δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Μόαν Σατίς, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο New York Presbyterian/Weill Cornell Medical Center στη Νέα Υόρκη. Όπως εξήγησε, «οι θάνατοι από καρδιακή προσβολή στις ΗΠΑ φαινόταν να έχουν σταθεροποιηθεί ή να μειώνονται, βάσει μελετών που εκτείνονταν έως το 2010. Ωστόσο, αυτή η μείωση φαίνεται ότι αφορούσε κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες και άνδρες». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «συχνά θεωρούμε ότι το έμφραγμα αφορά κυρίως τους ηλικιωμένους, όμως τα ευρήματά μας δείχνουν ότι και οι νεότεροι ενήλικες, ιδιαίτερα οι γυναίκες, διατρέχουν πραγματικό κίνδυνο».

Ανεξαρτήτως φύλου, αφού λήφθηκαν υπόψη όλοι οι παράγοντες κινδύνου, οι μη παραδοσιακοί παράγοντες, όπως το χαμηλό εισόδημα, η νεφρική νόσος και η χρήση ναρκωτικών ουσιών εκτός καπνού, συνδέονταν ισχυρότερα με τον ενδονοσοκομειακό θάνατο από έμφραγμα σε σχέση με τους παραδοσιακούς. Οι νεότερες γυναίκες είχαν περισσότερους μη παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου σε σύγκριση με τους άνδρες της ίδιας ηλικίας. Το κάπνισμα και η υψηλή αρτηριακή πίεση ήταν οι πιο διαδεδομένοι παραδοσιακοί παράγοντες κινδύνου.

Μ.Κουζινοπούλου

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Του Βασίλη Καμπέρη..

Ο Δρ. Νίκος Παπανικολάου συγκαταλέγεται ανάμεσα στους διακεκριμένους Έλληνες επιστήμονες που έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στον χώρο της ογκολογίας και της ιατρικής φυσικής στις Ηνωμένες Πολιτείες. Με έδρα το Σαν Αντόνιο του Τέξας, δραστηριοποιείται στο Univercity of Texas Health Science Center at San Antonio, όπου κατέχει ηγετική θέση στον τομέα της Ακτινοθεραπευτικής Φυσικής.

Η επαγγελματική του πορεία χαρακτηρίζεται από μακρόχρονη αφοσίωση στην εξέλιξη των τεχνικών ακτινοθεραπείας και στη βελτίωση της ποιότητας και της ασφάλειας των θεραπειών για ασθενείς με καρκίνο. Έχει συμβάλει καθοριστικά στην εφαρμογή σύγχρονων μεθόδων, όπως η ογκομετρικά τοξοειδής  διαμορφούμενη (VMAT) η οποία είναι μια προηγμένη, ταχεία και εξαιρετικά ακριβής μορφή της  IMRT. Η εξέλιξη αυτών και  οι απεικονιστικά καθοδηγούμενες τεχνικές, IGRT οδήγησαν στην SBRT ενισχύοντας την ακρίβεια στη στόχευση των όγκων και μειώνοντας τις παρενέργειες.

Παράλληλα, διαθέτει πλούσιο ερευνητικό έργο με διεθνείς δημοσιεύσεις, συμμετοχή σε επιστημονικές επιτροπές και ενεργό ρόλο στην εκπαίδευση νέων επιστημόνων. Η συμβολή του δεν περιορίζεται μόνο στην κλινική πράξη, αλλά επεκτείνεται στη διαμόρφωση προτύπων ποιότητας και πρωτοκόλλων θεραπείας που εφαρμόζονται διεθνώς.

Στις 27 Φεβρουαρίου 2026, ο Δρ. Παπανικολάου επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη και μίλησε στο Α.Ν.Θ. Θεαγένειο, σε μια εκδήλωση που ανέδειξε τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ογκολογίας. Η παρουσία του αποτέλεσε γέφυρα επιστημονικής γνώσης μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών, επιβεβαιώνοντας τη διαρκή σύνδεσή του με την ελληνική ιατρική κοινότητα.

Ο Νίκος Παπανικολάου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα Έλληνα επιστήμονα που διαπρέπει στο εξωτερικό, παραμένοντας ταυτόχρονα ενεργός υποστηρικτής της μεταφοράς τεχνογνωσίας και της ενίσχυσης της επιστημονικής συνεργασίας με την Ελλάδα.