Η μεσογειακή διατροφή ενδέχεται να προσφέρει επιπλέον οφέλη για την ψυχική υγεία σε άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών, όπως διαπιστώνει μελέτη του University College London και του Ινστιτούτου Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal) που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «BMJ Open».

Μέχρι σήμερα, μελέτες έχουν δείξει ότι η μεσογειακή διατροφή -πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ψάρια και ελαιόλαδο- συμβάλλει στην προστασία από τη σωματική παρακμή και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαταραχών, όπως η κατάθλιψη. Η νέα μελέτη προχωρά ένα βήμα παραπέρα, εξετάζοντας τις επιπτώσεις της διατροφής στην ψυχολογική ευεξία, η οποία περιλαμβάνει διαστάσεις όπως η αυτονομία, η ευχαρίστηση και η αυτοπραγμάτωση. Συγκεκριμένα, αξιολογήθηκαν παράμετροι όπως η ανεξαρτησία, η απόλαυση της ζωής, το αίσθημα σκοπού, τα επίπεδα ενέργειας και η αισιοδοξία για το μέλλον.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα οφέλη της μεσογειακής διατροφής στην ψυχολογική ευεξία φαίνεται να είναι σημαντικά, ακόμα και σε περιόδους έντονου στρες.

Συγκεκριμένα, στη μελέτη αναλύθηκαν δεδομένα από 3.296 άτομα ηλικίας 50 έως 90 ετών που συμμετείχαν στη μακροχρόνια βρετανική μελέτη «English Longitudinal Study of Ageing»(ELSA). Οι διατροφικές συνήθειες των συμμετεχόντων αξιολογήθηκαν την περίοδο 2018-2019 μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας, όπου οι συμμετέχοντες κατέγραφαν όλα τα τρόφιμα που είχαν καταναλώσει σε δύο μη συνεχόμενες ημέρες. Η ψυχολογική ευεξία εκτιμήθηκε με ειδικά ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν έως και δύο φορές μεταξύ 2018 και 2020.

Τα στοιχεία της μελέτης έδειξαν ότι παρά το γεγονός ότι η εμφάνιση της πανδημίας COVID-19 και τα περιοριστικά μέτρα είχαν αρνητικό αντίκτυπο στη συναισθηματική κατάσταση των συμμετεχόντων, ωστόσο, η επιδείνωση της ψυχολογικής ευεξίας ήταν μικρότερη σε όσους ακολουθούσαν πιο πιστά τη μεσογειακή διατροφή, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή προστατευτική επίδραση.

«Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης και, επομένως, τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή, καθώς δεν μπορούμε να αποδείξουμε σχέση αιτίας-αποτελέσματος», επισημαίνει η Καμίλ Λασάλ, ερευνήτρια του ISGlobal και ανώτερη συγγραφέας της μελέτης.

«Ωστόσο, τα ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας μας επέτρεψαν να παρακολουθήσουμε τους συμμετέχοντες σε βάθος χρόνου, κάτι που αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα της έρευνας. Αν και οι βιολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν τη μεσογειακή διατροφή με την καλύτερη ψυχική υγεία εξακολουθούν να διερευνώνται, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τα βασικά τρόφιμα και συστατικά της συμβάλλουν στη ρύθμιση σημαντικών διεργασιών, όπως η απόκριση στο στρες, η φλεγμονή, η υγεία του εντέρου και η λειτουργία του εγκεφάλου», προσθέτει.

Μ.Κουζινοπούλου

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η μελατονίνη, ευρέως χρησιμοποιούμενο συμπλήρωμα διατροφής για την αντιμετώπιση της αϋπνίας, θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση του χρόνιου μυοσκελετικού πόνου με αποτελεσματικότητα αντίστοιχη εκείνης φαρμάκων, όπως τα οπιοειδή, τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και η παρακεταμόλη, σύμφωνα με νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 2.028 ενήλικες που συμμετείχαν σε 23 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, τη Ρωσία, τη Βραζιλία, την Αίγυπτο και την Κίνα. Οι συμμετέχοντες είχαν χρόνιες παθήσεις, όπως οσφυαλγία, οστεοαρθρίτιδα και ινομυαλγία ή ήταν ασθενείς που ανάρρωναν από χειρουργικές επεμβάσεις, όπως αρθροπλαστικές και επεμβάσεις στη σπονδυλική στήλη.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό PAIN, κατά μέσο όρο, η μελατονίνη μείωσε τον πόνο κατά περίπου εννέα μονάδες σε κλίμακα από 0 έως 100, ενώ στις πιο αυστηρά σχεδιασμένες μελέτες η μείωση έφτασε σχεδόν τις δέκα μονάδες, μέγεθος συγκρίσιμο με εκείνο πολλών ευρέως χρησιμοποιούμενων παυσίπονων.

Παράλληλα, η λήψη μελατονίνης βελτίωσε την ποιότητα του ύπνου, επιβεβαιώνοντας τη στενή σχέση ανάμεσα στον χρόνιο πόνο και τις διαταραχές ύπνου.

Στις κλινικές δοκιμές, η δόση και ο χρόνος χορήγησης της μελατονίνης διέφεραν ανάλογα με την πάθηση και το θεραπευτικό πρωτόκολλο. Για τον χρόνιο μυοσκελετικό πόνο, οι δόσεις κυμαίνονταν συνήθως από 3 έως 10 mg ημερησίως, με τα 3 mg να αποτελούν τη συχνότερη επιλογή. Για τον μετεγχειρητικό πόνο χρησιμοποιήθηκαν δόσεις από 1 έως 10 mg, με πιο συνηθισμένες τα 5 έως 6 mg. Η μελατονίνη λαμβανόταν, συνήθως, πριν από τον ύπνο ή έως μία ώρα πριν από τον ύπνο.

Οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν σαφή σχέση μεταξύ δόσης και αποτελεσματικότητας, γεγονός που σημαίνει ότι με τα σημερινά δεδομένα δεν μπορεί να προταθεί μία ιδανική δόση.

Δεδομένου ότι ο μυοσκελετικός πόνος επηρεάζει έως και το 47% του παγκόσμιου πληθυσμού, τα ευρήματα αναδεικνύουν μία χαμηλού κόστους και ευρέως διαθέσιμη επιλογή που θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο αντιμετώπισης του χρόνιου πόνου.

Η έρευνα αναδεικνύει, επίσης, τις αυξανόμενες δυνατότητες της επαναστόχευσης φαρμάκων (drug repurposing), δηλαδή της χρήσης υπαρχουσών θεραπειών με νέους τρόπους για να επιταχύνεται η διάθεση αποτελεσματικών και προσβάσιμων λύσεων.

Η μελατονίνη θεωρείται γενικά ασφαλής για βραχυχρόνια χρήση, διάρκειας έως τριών μηνών. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που καταγράφηκαν ήταν ναυτία, ζάλη και πονοκέφαλος, με συχνότητα παρόμοια με εκείνη του εικονικού φαρμάκου (placebo), ενώ δεν αναφέρθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ούτε ενδείξεις εξάρτησης.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελατονίνη δεν θα πρέπει να αντικαταστήσει τις καθιερωμένες θεραπείες για τον πόνο, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά στις υπάρχουσες θεραπείες, ιδιαίτερα σε ασθενείς που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα προβλήματα ύπνου.

Μ.Κουζινοπούλου

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Oι θάνατοι από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας έχουν ουσιαστικά μηδενιστεί στις νεαρές γυναίκες που εμβολιάστηκαν κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Αυτό δείχνει έρευνα του πανεπιστημίου του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου που δημοσιεύτηκε στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet.

Η έρευνα, η πρώτη του είδους της που εξετάζει άμεσα τη θνησιμότητα από τη νόσο μετά την εισαγωγή του εμβολιασμού, δείχνει ότι από το 2020 έως το 2024 δεν καταγράφηκε ούτε ένας θάνατος από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε γυναίκες ηλικίας 20 έως 24 ετών στην Αγγλία.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι χωρίς το πρόγραμμα εμβολιασμού θα αναμένονταν περίπου 23 θάνατοι στην ίδια ηλικιακή ομάδα κατά την περίοδο αυτή.

Το εμβόλιο κατά του HPV προσφέρεται σε μαθήτριες σχολικής ηλικίας στην Αγγλία από το 2008. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα κορίτσια που εμβολιάστηκαν σε ηλικία 12 ή 13 ετών έχουν πλέον σχεδόν μηδενικό κίνδυνο να πεθάνουν από τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου πριν από την ηλικία των 30 ετών.

Ο επικεφαλής της έρευνας καθηγητής Πίτερ Σασιένι χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «εντυπωσιακά», υπογραμμίζοντας ότι «είναι απίστευτο να σκεφτεί κανείς ότι ένα και μόνο εμβόλιο μπορεί σχεδόν να εξαλείψει μια συγκεκριμένη μορφή καρκίνου».

Συνολικά, οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι περίπου 200 ζωές έχουν ήδη σωθεί στην Αγγλία χάρη στον εμβολιασμό, ενώ εκτιμούν ότι ο αριθμός αυτός θα αυξάνεται καθώς οι εμβολιασμένες γενιές μεγαλώνουν.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας παραμένει η 14η συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο, με περίπου 3.300 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο. Το 99% των περιστατικών συνδέεται με τον HPV, έναν εξαιρετικά συχνό ιό που μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής δερματικής επαφής.

Η οργάνωση Cancer Research UK, η οποία χρηματοδότησε τη μελέτη, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «ιστορικό ορόσημο», επισημαίνοντας ωστόσο ότι τα ποσοστά εμβολιασμού στην Αγγλία παραμένουν χαμηλότερα από τα επιθυμητά επίπεδα.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Υπηρεσίας Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Health Security Agency), το 76% των κοριτσιών στην Αγγλία είχε εμβολιαστεί μέχρι την ηλικία των 15 ετών το σχολικό έτος 2024-2025. Το ποσοστό αυτό απέχει σημαντικά από τον στόχο του 90% που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Η βρετανική κυβέρνηση έχει δεσμευθεί να εξαλείψει τη νόσο έως το 2040 και ήδη προωθεί προγράμματα αναπλήρωσης εμβολιασμών μέσω κοινοτικών φαρμακείων, καθώς και αποστολή κιτ αυτοεξέτασης σε γυναίκες που δεν προσέρχονται στον προληπτικό έλεγχο.

Από το 2019 το εμβόλιο HPV χορηγείται και στα αγόρια στο Ηνωμένο Βασίλειο, προσφέροντας προστασία έναντι άλλων μορφών καρκίνου, όπως του στόματος, του φάρυγγα, του πέους και του πρωκτού, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη μείωση της μετάδοσης του ιού στον γενικό πληθυσμό.

ΑΠΕ-ΜΠΕ