Στο «Φύκι στο Βυθό» του Τεχνόκοσμου, ο Παύλος Παυλίδης σηκώνει στους ώμους του έναν χαρακτήρα που κουβαλά μνήμες, βάρη και σιωπές δεκαετιών. Ο Ανδρέας, μια φιγούρα σκληρή αλλά πληγωμένη, ζει μέσα σε ένα σπίτι όπου η αγάπη συναντά τον φόβο και η ευθύνη συγκρούεται με όσα μένουν ανείπωτα. Στη συζήτησή μας, ο Παυλίδης ανοίγει τον εσωτερικό χάρτη του ρόλου. Τη μάχη μεταξύ επιβολής και ευθραυστότητας, τις ρωγμές που δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά, και την αλήθεια ενός ανθρώπου που προσπαθεί να κρατήσει όρθιο ένα ψέμα που τον πνίγει. Με λόγο καθαρό και στοχευμένο, φωτίζει τον τρόπο που ο Ανδρέας διαλύεται, αποκαλύπτεται και τελικά αφήνει το κοινό να δει πίσω από τα σκοτάδια του.

Ο Ανδρέας είναι ένας χαρακτήρας με έντονη παρουσία, βαθιά συναισθηματική μνήμη και μεγάλη εσωτερική ένταση. Ποιο στοιχείο του σε τράβηξε πρώτο όταν διάβασες το έργο;

Στην πρώτη επαφή με τον Ανδρέα, τα πράγματα είναι εύκολα. Είναι ένας σκληρός, τοξικός σύζυγος και πατέρας, μπολιασμένος από την πατριαρχία. Όμως, τον Ανδρέα τον έκαναν σκληρό η απαξίωση του πατέρα του, η αγάπη του για την Μάρθα και η δειλία του. Είναι σκληρός γιατί δεν έμαθε να είναι αλλιώς. Είναι τοξικός γιατί δεν ήθελε να χάσει την Μάρθα από τη ζωή του. Στην ουσία εκμεταλλεύεται τις αδυναμίες του χαρακτήρα της Μάρθας γιατί την αγαπάει. Ακούγεται οξύμωρο, και κατακριτέο,  αλλά αν δείτε την παράσταση μας θα καταλάβετε ακριβώς τι εννοώ. Έγινε σκληρός γιατί δεν είχε τα θάρρος να πει τα πράγματα με το όνομα τους. Έκανε και κάνει, συνεχώς,  λάθος κινήσεις στην ζωή του. Βέβαια όλα τα παραπάνω δεν του δίνουν άφεση αμαρτιών αλλά αυτή η περίεργη ισορροπία μεταξύ σκληρού, μονοδιάστατου και πονεμένου ανθρώπου ήταν που με τράβηξε στον Ανδρέα.

Πρόκειται για έναν άντρα που κινείται ανάμεσα σε δύναμη και ευθραυστότητα. Πώς βρήκες την ισορροπία ανάμεσα σε αυτές τις δύο πλευρές του;

Η αλήθεια είναι ότι ακροβατεί ανάμεσα στα δύο χαρακτηριστικά που αναφέρατε. Το πρόβλημα, όμως, είναι πως δεν μπορεί να διαχειριστεί την ευθραυστότητα του. Και γι’ αυτό κρύβεται συνεχώς πίσω από τη δύναμη και τον θυμό. Την ύστατη στιγμή, όμως, η ευθραυστότητα τον γονατίζει. Τον απογυμνώνει και τον αφήνει έκθετο στις επιλογές τους. Το αφήνει έκθετο σε όσα είπε και σε όσα δεν είπε. Γιατί τελικά και αυτός είναι ένας άνθρωπος που είναι υπεύθυνος και όσα λέει και κάνει. Αλλά είναι υπεύθυνος και για όσα επιλέγει να μην πει και να μην κάνει. Και επειδή η μετάπτωση από την μια κατάσταση στην άλλη είναι ακαριαία, απαιτήθηκαν πολλές πρόβες και πολύ καθοδήγηση από την σκηνοθέτρια, την Αναστασία Αναστασούδη, για να μπορέσουμε να δείξουμε αυτά τα δύο του χαρακτηριστικά.

Ο Ανδρέας κουβαλά χρόνια οικογενειακής φόρτισης. Πώς δούλεψες αυτή τη σιωπηλή, εσωτερική “βαλίτσα” ώστε να φανεί στη σκηνή χωρίς να ειπωθεί ευθέως στο κείμενο;

Όπως ανέφερα και νωρίτερα ο Ανδρέας είναι ένα θύμα της πατριαρχίας. Ενώ φαινομενικά είναι αυτός που έχει την δύναμη και το πάνω χέρι, αυτά ήταν τα στοιχεία που τον αφήσανε συναισθηματικά ανάπηρο. Αυτά, όμως, δεν είναι εύκολα να βγουν στη σκηνή. Αυτή ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση του συγκεκριμένου χαρακτήρα. Να μπορέσω να κάνω τον κόσμο που τον βλέπει να μπορέσει να δει κάτω από το σκληρό προσωπείο του. Πως έγινε αυτό? Η συνταγή είναι απλή. Πρόβες, πρόβες, πρόβες και όταν κουραζόμασταν, κάναμε κι άλλες πρόβες.

Ποια σκηνή ή γραμμή του Ανδρέα θεωρείς ότι αποκαλύπτει τον αληθινό του κόσμο; Υπάρχει κάποια στιγμή που ένιωσες πως «εδώ αναπνέει η ψυχή του»;

Δυστυχώς για τον Ανδρέα δεν υπάρχει λύτρωση. Δεν “αναπνέει η ψυχή του”. Έχει φέρει τον εαυτό του σε τέτοια θέση που τελικά είναι και αυτός ένα μεγάλο θύμα. Ίσως η μόνη στιγμή που παίρνει κάποιες μικρές “ψυχικές” ανάσες είναι όταν λέει στην αδελφή του “Ξέρω!”. Όμως το λέει λίγο πριν την μεγάλη καταστροφή. Λίγο πριν καταρρεύσουν όλα γύρω του. Οπότε και αυτή η ανάσα είναι μια “κοφτή ανάσα” που πνίγεται από το τσουνάμι των εξελίξεων που ακολουθούν. Ακόμα και η στάση του γιου του, δεν του επιτρέπει να ανασάνει. Γιατί ξέρει πως έχει τεράστια ευθύνη για όλα όσα έχουν γίνει.

Ο χαρακτήρας σου έχει μια πολύ ιδιαίτερη σχέση με την αδερφή του. Πώς προσέγγισες αυτή τη συναισθηματικά φορτισμένη απόσταση;

Πρόκειται για χαώδη απόσταση. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, ο Ανδρέας και η αδελφή του είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι. Δυο πληγωμένα παιδιά που φροντίζουν να μην αφήσουν τις πληγές τους να κλείσουν. Βέβαια η αδελφή του έχει την μεγαλύτερη ευθύνη για αυτόν τον “πόλεμο” αλλά και ο Ανδρέας κουβαλάει μέρος της ευθύνης. Η ειρωνεία και συνεχής προσπάθεια του ενός να πληγώσει τον άλλον είναι ένα παιχνίδι που παίζουμε με την Αλεξάνδρα (την αδελφή μου). Και έτσι ακριβώς δουλέψαμε με την Χρύσα (Καρλιώτη, η ηθοποιός που κάνει την αδελφή του Ανδρέα). Ο καθένας έβλεπε στο πρόσωπο του άλλου έναν εχθρό. Οι επαφές μας είναι μια συνεχής μάχη, στην οποία είμαστε διατεθειμένοι να θυσιάσουμε τα πάντα.

Ο Ανδρέας είναι άνθρωπος που στάθηκε με τρόπο δυναμικό μέσα στο σπίτι του. Πώς χτίζεις τη σκηνική του “επιβολή” χωρίς να χάσεις τη λεπτή ανθρώπινη πλευρά του;

Αυτό ήταν ίσως και το πιο εύκολο κομμάτι του ρόλου. Η ποιότητα της φωνής, η ένταση της και η επιβλητική του παρουσία είναι τα στοιχεία που στηρίζουν την επιβολή του. Υπάρχουν, όμως, και κάποιες ρωγμές. Κάποιες ρωγμές που μέσα από αυτές αχνοφαίνεται η ανθρώπινη πλευρά του. Που, όμως, την φοβάται και ο ίδιος. Και κάθε φορά που αισθάνεται ότι η ανθρώπινη πλευρά του φαίνεται, γυρίζει στην ασφάλεια που του δίνει η φωνές και η αγριάδα.

Ο ρυθμός του έργου απαιτεί από τον Ανδρέα να αποκαλύπτει σταδιακά το εσωτερικό του τοπίο. Πώς τοποθετείς αυτό το “ξεδίπλωμα” στην ερμηνεία σου;

Στην ουσία δεν ξεδιπλώνω το εσωτερικό τοπίο του Ανδρέα. Αντίθετα το αφήνω να αποδομηθεί. Στην ουσία αφήνω να γίνει μια σταδιακή διάλυση των αμυνών του. Ο σκληρός άντρας της αρχής, γίνεται ποιο ευάλωτος όταν θυμάται το παιχνίδι που παίζανε μικροί, αλλάζει η αναπνοή και ο τόνος της φωνής του όταν μιλάει για τον αδελφό του και καταλήγει στο τέλος να είναι ένας αβοήθητος άνθρωπος. Και όλα αυτά έρχονται σαν μια φυσική εξέλιξη. Παρ’ ότι οι εκρήξεις του είναι χαρακτηριστικές, το ξεγύμνωμα του είναι φυσικό επακόλουθο των όσων έχουν προηγηθεί.

Υπήρξε κάποια οδηγία της Αναστασίας Αναστασούδη που σε βοήθησε να δεις τον Ανδρέα αλλιώς ή να ανοίξεις μια νέα διαδρομή μέσα στον ρόλο;

Υπήρξαν πολλές κουβέντες στην αρχή των προβών και με την Αναστασία και με τους υπόλοιπους ηθοποιούς. Στον μυαλό μου ο Ανδρέας ήταν ένας συναισθηματικά νεκρός άνθρωπος. Η Αναστασία, όμως, ήθελε να του δώσει ζωή. Δεν πίστευε ότι ο Ανδρέας δεν ένιωθε. Πίστευε ότι δεν μπορούσε να διαχειριστεί τα αισθήματα και τα συναισθήματα του. Γι’ αυτό αντιδρά και φέρετε έτσι. Και αυτή η οπτική έκανε τον Ανδρέα έναν εντελώς άλλο χαρακτήρα από αυτόν που είχα φανταστεί στην αρχή. Του έδωσε ποιότητες που στην δική μου εκδοχή του Ανδρέα δεν υπήρχαν. Του έδωσε την δυνατότητα να μπορεί να διεκδικήσει την λύτρωση, παρόλο που τελικά δεν την διεκδικεί. Στην πραγματικότητα, η οπτική της Αναστασίας, τον έκανε έναν πιο δύσκολο, ερμηνευτικά, χαρακτήρα

Ο Ανδρέας μοιάζει να είναι η “καρδιά” μιας οικογενειακής ιστορίας που αναζητά τρόπο να βγει στο φως. Πώς διαχειρίζεσαι αυτό το κεντρικό βάρος στην παράσταση;

Ο Ανδρέας είναι αυτός που κρατάει στο σκοτάδι ένα μυστικό ξέροντας πως αυτό τον καταστρέφει. Στην ουσία του ξεφεύγει και βγαίνει στο φως όταν βρίσκεται σε ευάλωτος. Ερμηνευτικά η διαχείριση αυτού του μυστικού γίνεται με δύο τρόπους. Εξωτερικά με την ένταση της φωνής και την επιβολή του. Φωνάζει, είναι τοξικός και κακοποιητικός για να μπορέσει να κρατήσει το μυστικό στο σκοτάδι.  Εσωτερικά, παλεύοντας με την πραγματικότητα που ο ίδιος δημιούργησε. Με ένα χαμόγελο στην Μάρθα (την σύζυγο του) ανάμεσα στις φωνές. Μια μια μικρή κίνηση αγάπης όταν αυτή κρυώνει. Με τον τρόπο που μιλάει στον γιο του, στην τελευταία σκηνή. Στην ουσία προσπαθώ να αντιμετωπίσω τον Ανδρέα σαν θύτη και θύμα ταυτόχρονα.

Μετά από αυτή την εμπειρία, τι κρατάς από τον Ανδρέα; Ποια πλευρά του θα συνεχίσει να σε ακολουθεί και μετά την τελευταία παράσταση;

Ο Ανδρέας μου θύμισε μια αγαπημένη μου φράση του Jean Paul Sartre, η οποία λέει “Κάθε λέξη έχει συνέπειες. Κάθε σιωπή επίσης”. Ο Ανδρέας δεν υπολόγισε το δεύτερο μισό της φράσης του Sartre. Και αυτό είναι που θα κρατήσω για πάντα από τον Ανδρέα. Οι άνθρωποι είμαστε υπεύθυνοι για όλα όσα κάνουμε και λέμε. Είμαστε, όμως, υπεύθυνοι και για όσα ΔΕΝ κάνουμε και ΔΕΝ λέμε. Η σιωπή δεν είναι χρυσός. Η σιωπή είναι συνενοχή.

Ευχαριστώ πολύ!

Έμυ Μπαχτσεβάνη

TaNeaMas