Η χρήση κινητού τηλεφώνου, μέσων κοινωνικής δικτύωσης και βιντεοπαιχνιδιών, στα όρια του εθισμού, από έφηβους 11-12 ετών φαίνεται ότι συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων ψυχικής υγείας, διαταραχών ύπνου και αυτοκτονικών συμπεριφορών έναν χρόνο αργότερα, σύμφωνα με μελέτη που διεξήχθη στις ΗΠΑ.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο «American Journal of Preventive Medicine» του ομίλου Elsevier, αποκαλύπτει ότι η συσχέτιση μεταξύ της προβληματικής χρήσης οθονών και της ψυχικής υγείας είναι ισχυρότερη από ό,τι είχε καταγραφεί στο παρελθόν.

Η χρήση οθονών αυξάνεται ραγδαία στην πρώιμη εφηβεία, μια κρίσιμη περίοδο κατά την οποία συχνά αρχίζουν να εμφανίζονται προβλήματα ψυχικής υγείας, διαταραχές ύπνου και χρήση ουσιών. Εκτιμάται ότι το 49,5% των εφήβων στις ΗΠΑ έχει βιώσει κάποια μορφή ψυχικής νόσου.

Η νέα μελέτη εξετάζει πρότυπα προβληματικής, εθιστικού τύπου χρήσης οθονών στην πρώιμη εφηβεία, οπότε τα παιδιά δεν μπορούν να ελέγξουν τον χρόνο που περνούν μπροστά σε αυτές, και στο κατά πόσο αυτά συνδέονται με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία αργότερα.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 8.000 συμμετέχοντες στη μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD), τη μεγαλύτερη μακροχρόνια έρευνα για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και την υγεία των παιδιών στις ΗΠΑ, παρακολουθώντας τους νέους από την ηλικία των 11-12 ετών έως έναν χρόνο αργότερα.

Η μελέτη διαπίστωσε ότι η προβληματική χρήση κινητού τηλεφώνου και μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνδέθηκε προοπτικά με υψηλότερες βαθμολογίες σε συμπτώματα κατάθλιψης, διαταραχής προσοχής/υπερκινητικότητας, εναντιωματικής προκλητικής διαταραχής, καθώς και με αυτοκτονικές συμπεριφορές, διαταραχές ύπνου και έναρξη χρήσης ουσιών.

Η προβληματική χρήση βιντεοπαιχνιδιών συσχετίστηκε με υψηλότερες βαθμολογίες κατάθλιψης, διαταραχής προσοχής/υπερκινητικότητας και εναντιωματικής προκλητικής συμπεριφοράς, καθώς και με αυτοκτονικές συμπεριφορές και διαταραχές ύπνου.

Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για παρεμβάσεις ειδικά προσαρμοσμένες στην πρώιμη εφηβεία, καθώς πρόκειται για κρίσιμη περίοδο κατά την οποία συχνά εκδηλώνονται για πρώτη φορά ψυχολογικές ευαλωτότητες.

Ο επικεφαλής ερευνητής, Τζέισον Ναγκάτα, από το Τμήμα Παιδιατρικής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, εξηγεί ότι «δεν είναι όλος ο χρόνος μπροστά σε οθόνες επιβλαβής. Ο πραγματικός κίνδυνος προκύπτει όταν η χρήση γίνεται εθιστική ή προβληματική, όταν τα παιδιά δεν μπορούν να σταματήσουν, νιώθουν άγχος αν δεν τις χρησιμοποιούν ή όταν αρχίζει να διαταράσσεται ο ύπνος, η διάθεση ή η καθημερινότητά τους».

Μ.Κουζινοπούλου

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ξεκίνησε στην Ελλάδα το διεθνές πρόγραμμα CHAMPS (Children Amplified Prevention Services) του ΟΗΕ, υπό την αιγίδα του υπουργείου Υγείας και του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC), με συντονιστή φορέα τον Εθνικό Οργανισμό Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ). Πρόκειται για μία πρωτοποριακή διεθνή πρωτοβουλία συστημικών παρεμβάσεων πρόληψης, που στοχεύει στην ενίσχυση των επιστημονικά τεκμηριωμένων παρεμβάσεων για παιδιά και εφήβους, από τη γέννηση έως και την ενηλικίωση, μέσα από ολιστική προσέγγιση, διατομεακή συνεργασία και ανταλλαγή επιστημονικών γνώσεων και καλών πρακτικών μεταξύ των κρατών- μελών.

Το CHAMPS εισάγει ένα δομημένο και μακροπρόθεσμο πρότυπο μοντέλο πρόληψης με επίκεντρο το παιδί, καλύπτοντας όλα τα στάδια ανάπτυξης και το περιβάλλον του παιδιού (οικογένεια, σχολείο, κοινότητα και πολιτεία) και συμβάλλει στην ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων και την πρόληψη πολλαπλών παραγόντων κινδύνου, όπως η χρήση ουσιών, η παραβατικότητα, η σχολική διαρροή, ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία.

Παράλληλα, το CHAMPS ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ κρατικών φορέων, Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ΜΚΟ, ερευνητικών και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και διεθνών οργανισμών, εφαρμόζοντας διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα και βέλτιστες πρακτικές βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα, σύμφωνα με τα πρότυπα του UNODC και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Στο πλαίσιο της υλοποίησης του προγράμματος στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε η συνάντηση εργασίας της Εθνικής Οργανωτικής Επιτροπής στην Αθήνα.

Ο υφυπουργός Υγείας, Δημήτρης Βαρτζόπουλος, αρμόδιος για την Ψυχική Υγεία και τις Εξαρτήσεις, τόνισε ότι η θεσμική και ενιαία πρόληψη αποτελεί βασικό πυλώνα της δημόσιας υγείας, επισημαίνοντας πως η έγκαιρη και επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση είναι καθοριστική για την προστασία των νέων από τις εξαρτήσεις και την παραβατικότητα. Παράλληλα, ανέδειξε τον κομβικό ρόλο του νέου εθνικού φορέα ΕΟΠΑΕ, ο οποίος, με το σύνολο των υπηρεσιών και δομών που διαθέτει, διασφαλίζει την ενιαία εφαρμογή σύγχρονων και αποτελεσματικών πολιτικών πρόληψης και υποστηρίζει την υλοποίηση καινοτόμων διεθνών προγραμμάτων, όπως το CHAMPS του ΟΗΕ, με βάση διεθνή πρότυπα και επιστημονικά δεδομένα.

Ο εθνικός συντονιστής για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων και πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ, Αθανάσιος Θεοχάρης, σημείωσε την αναγκαιότητα για θεσμική, σύγχρονη, επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση στην πρόληψη, υπογραμμίζοντας: «Το CHAMPS δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόγραμμα, αποτελεί μια ουσιαστική αλλαγή του προτύπου πρόληψης που εφαρμοζόταν μέχρι σήμερα. Αποτελεί στρατηγική επιλογή πρόληψης. Απώτερος στόχος του είναι η ενίσχυση της ψυχικής, κοινωνικής και συναισθηματικής ανθεκτικότητας των παιδιών από τη γέννηση έως και την εφηβεία, με σκοπό την πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλων συμπεριφορών υψηλού κινδύνου. Τα παιδιά πλέον δεν αντιμετωπίζονται ως παθητικοί αποδέκτες παρεμβάσεων, αλλά ως ενεργοί συμμέτοχοι, ως οι αυριανοί “πρωταθλητές”, ως οι αυριανοί “CHAMPS”».

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Dr. Wadih Maalouf, παγκόσμιος συντονιστής Προγραμμάτων Πρόληψης του UNODC, ο οποίος παρουσίασε τη φιλοσοφία, τη δομή και τη στρατηγική σημασία του CHAMPS.

Πιλοτική εφαρμογή στην Πάτρα

Η Πάτρα επιλέχθηκε ως περιοχή πιλοτικής εφαρμογής λόγω των ιδιαίτερων κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών που συνιστούν παράγοντες κινδύνου για τα παιδιά και τους νέους, όπως η διακίνηση ναρκωτικών μέσω του λιμανιού και οδικών αξόνων, η σχολική διαρροή και τα περιστατικά χρήσης/διακίνησης ουσιών εντός σχολικού περιβάλλοντος, η ύπαρξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, αλλά και θεσμοί, όπως το Καρναβάλι. Επιπρόσθετα, στην πόλη της Πάτρας παρατηρούνται αυξημένα αιτήματα για θεραπεία αναφορικά με τις εξαρτήσεις και καταγράφονται σχετικά υψηλά ποσοστά παραβατικότητας από ανηλίκους.

«Ουσιαστικά το πρόγραμμα CHAMPS στην Πάτρα έρχεται για να ενώσει όλα τα περιβάλλοντα (οικογένεια, σχολείο, κοινότητα, πολιτεία) σε ένα καλά οργανωμένο και συντονισμένο σύστημα, στο οποίο όλα τα μέρη συνεργάζονται, εντοπίζουν κενά και δυσλειτουργίες και θέτουν τις προτεραιότητες για την προαγωγή της ψυχοκοινωνικής υγείας των παιδιών και των νέων και της ανθεκτικότητάς τους απέναντι στις κοινωνικές προκλήσεις.

Εφαρμόζοντας ένα διεθνώς αναγνωρισμένο και βιώσιμο πρότυπο πρόληψης, το οποίο μελλοντικά μπορεί να επεκταθεί σε όλη τη χώρα, στοχεύουμε στην καλύτερη ένταξη των παιδιών και των εφήβων στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον», αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση και προστίθεται ότι με το CHAMPS, «η Ελλάδα επενδύει στην πρόληψη και την ψυχοκοινωνική υγεία των παιδιών και των νέων, διαμορφώνοντας ένα ασφαλέστερο, υγιέστερο και πιο ανθεκτικό κοινωνικό μέλλον».

ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Δεν ήταν κάτι που επέλεξα, αλλά το έζησα με όλη μου τη δύναμη. Θέλω να μοιραστώ την ιστορία μου, γιατί ξέρω πόσο μοναχικά μπορεί να φαντάζουν όλα αυτά. Ξέρω πώς νιώθεις, γιατί το έχω ζήσει κι εγώ. Μέσα από τον φόβο, βρήκα την ελπίδα και τη δύναμη να συνεχίσω. Είμαστε εδώ, ενωμένες, για να θυμίσουμε η μία στην άλλη ότι δεν είμαστε μόνες. Γιατί η ζωή μας αξίζει κάθε στιγμή».

Αυτά τα λόγια αποτελούν τη μαρτυρία μιας γυναίκας που βίωσε τον καρκίνο του μαστού. Μια μαρτυρία που συμπυκνώνει τον πυρήνα της βιωματικής ημερίδας με θέμα «Καρκίνος του Μαστού: Άλματα ζωής μέσα από διαλόγους», την οποία διοργανώνει ο Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού Νομού Θεσσαλονίκης «Άλμα Ζωής», στις 7 Φεβρουαρίου, στο ΚΕΔΕΑ του ΑΠΘ (09:00-20:00).

Η ημερίδα επιχειρεί να φωτίσει την εμπειρία της νόσου, όχι μέσα από γενικές διατυπώσεις, αλλά μέσα από αληθινές ιστορίες ανθρώπων που τη βίωσαν: γυναίκες που νόσησαν από καρκίνο του μαστού και μιλούν ανοιχτά για τον φόβο, την αγωνία, την αβεβαιότητα, τις θεραπείες, την αντοχή, αλλά και για τις στιγμές που έφεραν ελπίδα. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι «βιωματικοί διάλογοι» μεταξύ ασθενών και ιατρών ή επαγγελματιών υγείας — μια προσέγγιση που μεταφέρει το κοινό σε κάθε στάδιο της διαδρομής, από τη διάγνωση έως τη ζωή μετά τον καρκίνο.

«Μία 100% αληθινή και ειλικρινής προσέγγιση της κάθε στιγμής… άνθρωποι που έζησαν τη νόσο, μας μεταφέρουν σε κάθε στιγμή αυτού του ταξιδιού. Για όσα έζησαν, για όσα έμαθαν, για όσα τους δημιούργησαν φόβο. Για τις δύσκολες ημέρες, αλλά και για εκείνες που τους έδιναν ελπίδα. Για το χθες, το σήμερα, αλλά και το αύριο… για τη ζωή μετά τον καρκίνο. Μια ημέρα που βιώνουμε μαζί όλα τα αληθινά συναισθήματα της κάθε στιγμής, της εμπειρίας των γυναικών που νόσησαν από καρκίνο του μαστού, αλλά και των φροντιστών τους. Αξίζει να ακούσετε τις ιστορίες τους», επισημαίνουν οι διοργανώτριες της εκδήλωσης.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται ομιλίες, μονολόγοι και βιωματικοί διάλογοι, με θεματικές όπως οι νέες τεχνολογίες και η επίδρασή τους στη διάγνωση και τις θεραπείες, ο μεταστατικός καρκίνος και η διαχείριση του άγχους, η σημασία των συλλόγων στα αντικαρκινικά νοσοκομεία, οι θεραπείες και ο πόνος, το θετικό γονίδιο BRCA1/BRCA2, καθώς και η ποιότητα ζωής κατά τη διάρκεια της διαδρομής.

Μεταξύ άλλων, θα παρουσιαστεί ο μονόλογος «Από το νεφέλωμα του πόνου στη γαλήνη της Αυτοεπίγνωσης» από τη Ζώζη Ζωγραφίδου, ενώ η ημερίδα θα ολοκληρωθεί με τον μονόλογο «Κάνε ένα Άλμα πιο γρήγορο από τη φθορά» από τον πατέρα Αθηναγόρα Λουκατάρη. Το κλείσιμο θα συνοδευτεί από ελαφρύ γεύμα, κρασί και jazz μελωδίες από τη DJ Miss Kate.

Παράλληλα, θα λειτουργεί έκθεση φωτογραφίας με τίτλο «14 πορτραίτα που εμπνέουν τη ζωή», από τη φωτογραφική ομάδα «Αυτόπτες Μάρτυρες», των δημοσιογράφων Μπάμπη Γιαννακίδη, Λάζαρου Θεοδωρακίδη, Χρήστου Καραγιαννόπουλου και Γιάννη Κεσσόπουλου. Θα παρουσιαστεί επίσης stop motion/animation video από την ομάδα «Η ιστορία μας έχει ζωή», σε συνεργασία με το Κέντρο Εκπαίδευσης και Ψυχοθεραπείας Gestalt Foundation.

Α.Φ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ